علت كشتار مرزنشينان اردبيل توسط رژيم باكو
رسول اردبیلی
به دنبال كشته شدن دو جوان بيست سالة اردبيلي توسط مأموران مرزباني رژيم باكو، بار ديگر سه تن ديگر از اهالي اردبيل در مرز آماج گلولههاي پليس مرزهاي باكو قرار گرفته وكشته و زخمي شدند. طبق آخرين اخبار، يك نفر در دم كشته شده و دو نفر ديگر به شدت زخمي شده و به بيمارستان منتقل شدهاند كه حال آنها نيز بسيار وخيم است.
طي دو ماه گذشته، دستگيري و كشتار اهالي مرزنشين اردبيل توسط مأموران رژيم باكو به شدّت افزايش يافته است. اين واقعيتي است كه مورد توجه كارشناسان و تحليلگران سياسي قرار گرفته است. اما علت اين دستگيريها و كشتارها چيست؟
ميدانيم كه ارتباطات مرزنشينان هر كشور با كشور همسايه وضعيت خاصي دارد. اين ارتباطات در مرزهاي ايران شمالي ( جمهوري آذربايجان) با استان اردبيل ايران نيز وضعيت خود را دارد. اهالي مرزنشين دو سوي مرز طي يكصد سال بعد از انعقاد عهدنامههاي گلستان و تركمانچاي ـ كه به اشغال اراضي قفقازي ايران توسط روسيه منجر شد ـ همچنان روابط گستردهاي با هم داشتند. در دورة حاكميت كمونيسم بر روسية شوروي، اين روابط مرزي به مدّت هفتاد سال توسط حكومت مسكو قطع شد و در آستانه فروپاشي شوروي بار ديگر ارتباطات گستردهاي ميان اهالي مرزنشين آغاز شد. بايستي اين نكته را به دقت مورد توجه قرار داد كه اهالي مرزي ايران شمالي با مرزنشينان استانهاي مرزي ايران بخصوص اردبيل علاوه بر اشتراكات مذهبي، فرهنگي، تاريخي، روابط خويشاوندي و طايفهاي و قبيلهاي نيز دارند. بسياري از بستگان خانوادهها در دو سوي مرز سكونت دارند و اين خويشاونديها و همقبيلهاي، روابطي را منجر ميشود كه ناچار در قالب قوانين مرزي نميگنجد و به ترددهاي غيرمجاز ـ اما پذيرفته شده از نظر عرف مرزي ـ منجر ميشود كه براي مأموران مرزي نيز قابل درك است و به همين جهت در قبال رفت و آمدهاي مكرر مرزنشينان دو سوي مرز، خشونت ـ آنهم از نوع استفاده از سلاح گرم ـ نشان داده نميشود. طي دو ماه گذشته خشونتهاي گستردة مأموران مرزي رژيم باكو، عدهاي از اهالي مرزي استان اردبيل را به كام مرگ كشانده و عدهاي را معلول و زخمي كرده است.
توجه به برخي ديگر از اقدامات رژيم باكو، از جمله توقيف محمولة تجهيزات اتمي نيروگاه بوشهر ( ارسالي از روسيه) در گمرك خروجي به ايران، محدوديت در همكاريهاي بانكي و حتي ممنوع كردن صرافيهاي باكو از خريد پول ايراني، حاكي از آن است كه تغييراتي در سياستهاي رژيم باكو نسبت به ايران ايجاد شده است و كشتار مرزنشينان اردبيلي را نيز ميتوان در زمينة تغيير سياستهاي رژيم باكو نسبت به ايران بررسي كرد. هنگامي كه محموله اتمي ايران توسط رژيم باكو بيش از يك ماه در توقيف ماند، تحليلگران سياسي و مطبوعات باكو آشكارا نوشتند كه اين اقدام به توصيه و فشار آمريكا انجام شده است. ميتوان پيبرد كه آمريكا مجموعهاي از اقدامات را در قالب طرحي براي اعمال فشار به ايران به رژيم باكو توصيه كرده و اجراي اين اقدامات را خواستار شده است. همانگونه كه ديگر حكومتهاي وابسته به آمريكا نيز جهت اعمال فشار بر ايران اقداماتي را با دستور آمريكا انجام ميدهند.
هدف از اقدامي مانند كشتار مرزنشينان اردبيلي نيز چيزي جز ارسال پيام همكاري به آمريكا توسط دولت الهامعلياف (بخصوص در آستانة انتخابات نمايشي رياست جمهوري در ايران شمالي) و ناامن كردن مرز و اعمال فشار بر مرزنشينان اردبيلي جهت كاهش مبادلات و تجارت چمداني نيست. علاوه بر اينها از نظر ايدئولوژيك نيز رژيم باكو نسبت به اردبيل كينة خاصي دارد. چرا كه اين شهر خاستگاه شاه اسماعيل صفوي ( بنيانگذار دولت وحدت ملي شيعه در ايران) است. شاه اسماعيل صفوي يكي از الگوهاي تاريخي و فرهنگي مردم ايران شمالي بخصوص در امر حكومتداري است. دستگاههاي فرهنگي رژيم باكو تلاش دارد شاه اسماعيل صفوي را صرفاً به عنوان يك شاعر و يا « پادشاه آذربايجان؟!» به مردم معرفي كند، اين در حالي است كه وي به عنوان پادشاه شيعة ايران و بنيانگذار حكومت شيعي براي مردم ايران شمالي مطرح است و اين موضوع، در انگيزه بخشي براي مردم ايران شمالي جهت مخالفت با حكومت لاييك و ضداسلامي باكو مؤثر است.
اگرچه سالهاست آمريكا بدون توجه به قوانين بينالملل، آشكارا ايران را به هجوم نظامي تهديد ميكند، و با توجه به توان نظامي و راهبردي ايران، هجوم آمريكا بعيد به نظر ميرسد، اما در صورت وقوع چنين رويدادي، مسلم است كه رژيم باكو با آمريكا همكاري خواهد كرد. چنانكه اين رژيم در حمله آمريكا به افغانستان و عراق كمال همكاري را با آمريكا داشته و حتي نيروهاي نظامي خود را به اين دو كشور اعزام كرده است. اقدامات خشونتآميز رژيم باكو در مرزهاي ايران شمالي با استان اردبيل و كشتار اهالي غيرنظامي وجوانان كم سن و سال، توقيف محموله اتمي، ايجاد محدوديتهاي بانكي و اقتصادي براي ايرانيان در باكو نيز علايم آشكار همكاري رژيم باكو با آمريكا عليه ايران است. اين در حالي است كه كارشناسان مستقل سياسي ـ نظامي باكو بارها به رژيم باكو در اين باره هشدار داده و يادآور شدهاند كه همكاري باكو با آمريكا عليه ايران ميتواند در نهايت به برهم خوردن نقشة قفقاز جنوبي منجر شود.
برخي از كارشناسان سياسي ـ نظامي پيشبيني ميكنند كه در صورت حملة آمريكا به ايران و همكاري رژيم باكو در اين حمله، ايران دلايل موجهي را براي پسگرفتن منطقة ايران شمالي ( جمهوري آذربايجان) كه سابق بخشي از خاك ايران بوده، به دست خواهد آورد. در حالي كه كل نيروهاي ارتش دولت باكو يكصد هزار نفر برآورد ميشود، ايران فقط در استان اردبيل صدها هزار نيروي نظامي و بسيجي دارد كه از لحاظ كيفيت رزمي بسيار برتر از نيروهاي شكستخوردة باكو در مناقشة قرهباغ هستند.