حرکت آزادیبخش ایران شمالی

فراخوان مقاله

همايش بين‌المللي قفقاز در بستر تاريخ

The International Conference of Caucasia Through History

مؤسسه فرهنگي آران و گروه تاريخ دانشگاه تبريز از صاحب‌نظران، اساتيد، پژوهشگران و دانشجويان علاقمند به مسائل مختلف منطقه قفقاز جهت ارسال مقاله براي «همايش بين‌المللي قفقاز در بستر تاريخ» دعوت مي‌نمايد.

□ محورهاي همايش:

1ـ‌ پيوندهاي تاريخي قفقاز با ايران

2ـ تحولات تاريخي قفقاز در ايران عصر صفوي

3ـ تحولات قفقاز در فترت سقوط صفويه تا ظهور قاجاريه

4ـ زمينه‌هاي تاريخي مداخلات روسيه در قفقاز

5ـ تحولات تاريخي قفقاز در سده‌هاي 19 و 20 ميلادي

6ـ قراردادهاي گلستان تركمانچاي؛ زمينه‌ها و پيامدها

7ـ قفقاز در اسناد، منابع، سفرنامه‌ها و اسطوره‌هاي تاريخي

8 ـ جغرافياي تاريخي قفقاز

□ فرهنگ و اجتماع:

1ـ نقش مذهب تشيع در تحولات فرهنگي ـ اجتماعي قفقاز

2ـ قوميت‌ها در قفقاز

3ـ نقش ادبيات كلاسيك ايران در شكل‌گيري ادبيات قفقاز

4ـ نقش و جايگاه ايران در فرهنگ و هويت تاريخي قفقاز

5ـ نقش قفقاز در حوزه فرهنگي ايران

6ـ نقش انديشه‌هاي امام خميني در تحولات فرهنگي و اجتماعي قفقاز

□ سياست:

1ـ جايگاه ژئوپلتيك، ژئواستراتژيك و ژئواكونوميك قفقاز

2ـ قفقاز و پديده جهاني شدن با تكيه بر الگوهاي امنيتي

3ـ بحرانهاي سياسي ـ امنيتي قفقاز و بازتاب آن بر منافع ملي ايران

4ـ قفقاز؛ قدرتهاي منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي

5ـ نقش احزاب و ايدئولوژيهاي سياسي در تحولات قفقاز

6ـ ريشه‌يابي منازعات قومي در قفقاز

7ـ مقايسه تطبيقي جنگ‌هاي ايران و روس با جنگ تحميلي عراق عليه ايران

8ـ نقش نخبگان و افكار عمومي در سياست خارجي منطقه قفقاز.

9ـ تاثير انقلاب اسلامي ايران بر تحولات سياسي قفقاز

10ـ جايگاه ايران در منازعه قره‌باغ

11ـ رژيم حقوقي درياي مازندران

□ گاه‌شمار همايش:

پذيرش مقالات: 15/3/88

مهلت ارسال اصل مقالات: 30/5/88

برگزاري همايش:

روزهاي سه‌شنبه و چهارشنبه 29 و 28/7/88

ملاحظات

□ همايش طي روزهاي ياد شده در دانشگاه تبريز برگزار خواهد شد.

□ زبان رسمي همايش فارسي است، ليكن اساتيد و پژوهشگران خارجي علاقمند مي‌تواند مقالات خود را به زبان انگليسي تنظيم نمايند.

□ چكيده مقالات بايستي در موعد مقرر و حداكثر در دو صفحه A4 به همراه مشخصات كامل نويسنده ( نام و نام‌خانوادگي، مرتبه علمي، رشته تحصيلي يا حوزه پژوهشي) ارسال گردد.

□ مقالات بايستي متناسب با روشهاي علمي و آئين پژوهش تنظيم گردد.

□ چكيده و  اصل مقالات بايستي در محيط Word 2003XP تنظيم شده و در قالب CD به همراه فايل Pdf به آدرس پستي و يا از طريق ايميل به پست الكترونيكي كميته علمي همايش ارسال گردد.

□ چكيده و اصل مقالات برگزيده در دو مجموعه جداگانه به چاپ خواهند رسيد.

□ به مقالاتي كه از سوي كميته علمي همايش به عنوان مقالات برتر شناخته شوند  هدايايي تعلق خواهد گرفت.

▪

آدرس كميته علمي ( جهت ارسال مقالات):

تبريز، دانشگاه تبريز، دانشكده علوم انساني و اجتماعي، گروه تاريخ كميته علمي همايش بين‌المللي قفقاز در بستر تاريخ

شماره تلفن: 3392292 ـ ‌0411

پست الكترونيكي: Hamayesheghafghaz@ Tabrizu. ac.ir

پايگاه الكترونيكي: www. Tabrizu. ac.ir

آدرس دبيرخانه همايش :

تبريز، خيابان عباسي ، كوي شماره 60، موسسه فرهنگي آران

تلفاكس: 6561163 ـ 0411

پست الكترونيكي:‌Arannews@ Yahoo. com

پايگاه الكترونيكي: www. Arannews. ir

اخبار جدید  از ماجرای خونین در  دانشگاه نفت باکو

نظر کارشناسان    

وهابی ها این ماجرای تروریستی را انجام داده اند

 و همه کشته شدگان دانشجویان شیعه هستند

 دولت باکو روابط امنیتی خوبی با امریکا و اسراییل دارد و علاوه بر همکاری با امریکا در حمله به افغانستان و عراق طی  سالهای گذشته دهها تن از اعضای القاعده در کشور توسط نیروهای امنیتی دستگیر شده و به امریکایی ها تحویل د اده شده اند. همچنین سازمان سیا در باکو زندان مخفی ایجاد کرده و در این زندان اعضای القاعده مورد بازجویی و شکنچه قرار گرفته اند . با لحاظ این موضوعات میتوان احتمال داد که عملیات در دانشگاه نفت باکو یک عملیات انتقامجویانه از سوی القاعده یا گروههای مرتبط با القاعده  بوده است.و در نهایت قربانی بازی میان دولت باکو - امریکا و القاعده دانشجویان بیگناه شیعه هستند.

به دنبال حادثه کشته و زخمی شدن دهها دانشجو واستاد در دانشگاه نفت باکو ، اغلب مطبوعات و رسانه های باکو این موضوع را در مرکز دقت قرار داده و هر روز خبرها و گزارشهای متعددی درباره آن درج میکنند . این حادثه خونین  حادثه ای است که طی سالهای اخیر در باکو به وقوع پیوسته است . اگر چه طی سه سال اخیر درگیریهای پراکنده مسلحانه ای بین گروههای وهابی و ضدشیعی با نیروهای امنیتی  در ایران شمالی ( جمهوری اذربایجان )رخ داده و طی این درگیریها برخی از وهابی ها و نیز اعضای پلیس کشته شده اند ، اما دامنه ماجرا در حد حادثه دانشگاه باکو نبوده است .

مروری بر درگیریهای گذشته وهابی های مسلح  ضد شیعی با نیروهای مسلح دولت باکو طی سالهای اخیر نشان میدهد که وهابی ها توانسته اند به مراکز نظامی باکو نیز نفوذ کنند . چرا که در سابقه این درگیریها حتی حضور برخی افسران ارتش در صف وهابی ها و دزدیدن اسلحه و مهمات از پادگانها توسط این افسران نیز اعلام شده است . در یکی از حوادث تروریستی که میان دو گروه وهابی به وقوع پیوست یک مسجد وهابی در باکو با نام مسجد ابوبکر که با حمایت مالی عربستان سعودی ساخته شده ، توسط یک گروه وهابی هدف قرار گرفت و انفجار نارنجک در ان به کشته و مجروح شدن تعدادی انجامید .

طی سالهای بعد از 1995 وهابی های مورد حمایت عربستان و شیخ نشینهای ساحل خلیج فارس از جمله امارات و کویت توانستند با صرف هزینه های کلان در برخی شهرها از جمله باکو ، شاماخی ، نفت چالا و... حضور خود را گستش دهند و حتی در مناطق مرکزی باکو مغازه هایی به ظاهر فرهنگی برای تبلیغ وهابیت تاسیس کنند. مسجد ابوبکر به عنوان مهمترین مرکز تبلیغ عقاید ضدشیعی و کانون وهابیسم شناخته میشد که سالهای سال به علت رشوه گیری مقامات " کمیته دولتی نظارت بر امور تشکلهای دینی " به فعالیتهای تفرقه افکنانه و ضد شیعی خود ادامه داد و در نهایت پس از وقوع درگیریهای مسلحانه بین وهابی ها و پلیس با فشار وزارت امنیت باکو تعطیل شد. حادثه خونین دانشگاه نفت باکو بار دیگر زنگ خطر را برای دولت باکو به صدا درآورد ...

روزنامه مساوات نوین ف چاپ باکو درشماره مورخ 11 اردیبهشت خود با مروري بر واقعه كشتار شماري از دانشجويان و كاركنان دانشگاه دولتي نفت (آكادمي نفت)، به بررسي اخبار و گزارشات مختلف در رابطه با اين حادثه بشرح ذيل پرداخته است؛

حادثه حوالي ساعت 30/9 بامداد (10 ارديبهشت ماه) به وقوع پيوسته است. نيروهاي پليس پس از خبرگيري عازم محل شده‌اند ولي به دليل حضور و عمليات نيروهاي ضد تروريستي وزارت امنيت ملي در محل، نيروهاي پليس صرفا به حفاظت اطراف دانشگاه پرداخته‌اند.

نخستين گزارشات واصله از شاهدان عيني حاكي از حمله چند نفر نقابدار به داخل ساختمان دانشگاه بود و گفته مي شد كه مهاجمان  هنگام ورود مهاجمان به داخل دانشگاه، يكي از آنها با گشودن آتش به روي هر كس كه سر راه خود مي‌ديد، او را از پاي در مياورد. يكي ديگر از شاهدان با اشاره به اينكه مهاجمان بيش از دو نفر بوده‌اند، مي‌گويد: بين آنها افراد ريشو و دارای شلوار کوتاه  نيز بودند ( قیافه و لباس خاص وهابی ها )و به هر كس مي‌رسيدند، شليك مي‌كردند.

يكي از اساتيد دانشگاه كه توسط ماموران از ساختمان خارج شده بود، در گفتگو با خبرنگار گفته است كه در حال تدريس در يكي از سالنهاي كنفرانس دانشگاه بوده كه از كريدور صداي تيراندازي و جيغ و داد برخاسته است. وي مي‌گويد: پس از تمام شدن صداي تيراندازيها، ماموران پليس داخل سالن شدند و گفتند كه فورا از سالن خارج شويم. يك زخمي در كريدور دست و پا مي‌زد. گفتند كه از اساتيد است. ولي اجازه ندادند او را از ساختمان خارج كنيم و گفتند كه پزشكان اين كار را خواهند كرد.

آيا اين حادثه خونين در ادامه درگیریهای گذشته وهابیون  بوده است؟

يك زن ديگر نيز از نزاع دانشجويان محلي با دانشجويان خارجي يك هفته پيش از اين حادثه خبر داده است. به گفته وي، عاملان اين حادثه، بستگان دانشجوياني هستند كه مورد ضرب و شتم قرار گرفته بودند. اما این گفته با ماجرا تطبیق ندارد .و مهاجمان در این صورت میتوانستند کسانی را که دانشجو را مورد ضرب و شتم قرار داده بودند مورد هدف قرار دهند نه همه را .

يكي ديگر از دانشجويان اين دانشگاه با اشاره به اينكه اغلب قربانيان و مصدومان حادثه را دانشجويان سال 3 تشكيل مي‌دهند، مي‌گويد كه يك نفر را ديده است كه به سر همه را نشانه مي‌رفت و آتش مي‌گشود و پيش مي‌رفت. وي مي‌گويد: سپس، افراد مسلح به طبقه فوقاني رفته و به تيراندازي به طرف دانشجويان و اساتيد پرداختند.

گزارشات اوليه حاكي از كشته شدن بيش از 10 نفر و زخمي شدن تقريبا 30 نفر در اين حادثه بود. به گفته يكي از كاركنان بلند پايه نيروهاي انتظامي و قضايي، عليرغم تلاش نيروهاي ويژه ضد تروريستي وزارت امنيت ملي براي زنده دستگير كردن تروريست، او خودكشي كرده است.

همچنين گفته مي شد كه ضارب كمربند انتحاري بخود بسته است. شاهدان عيني معتقدند كه اين يك اقدام از پيش طراحي شده بوده و ممكن است كه دست وهابي‌ها با اين حادثه ارتباط داشته باشند. ( داشتن کمربند اتحاری یکی از نشانه های وهابی بودن است و اغلب اعضای القاعده کمربند انفجاری به خود می بندند .)

راميل اسوب‌اف وزير كشور و ذاكر قارالوف دادستان كل نيز كه در پي حادثه به محل آمده  بودند، بدون هيچ اظهار نظري محل را ترك كرده‌اند.

بهرام حسين‌زاده مسوول واحد مطبوعات وزارت تحصيل دولت باکو در مصاحبه با مديافروم با اشاره به بازرسي نمايندگان اين وزارت از محل، ضمن رد احتمال ارتباط حادثه با مساله تحصيل یا اختلاف بین دانشجویان ، آن را يك حادثه جنايي دانسته است. به گفته وي، وزارت تحصيل اطلاعي از جزييات حادثه ندارد. در پي حادثه دانشگاه دولتي نفت باکو، تدابير پيشگيرانه بيشتري براي حفاظت از سفارت آمريكا در باكو در قبال اقدامات تروريستي اتخاذ و به مورد اجرا گذاشته شده است. به گزارش روابط عمومي سفارت آمريكا، بنا به اين گزارش، به كليه كاركنان سفارت و شهروندان آمريكايي توصيه شده كه ضمن خودداري از رفتن به محل حادثه، بيشتر احتياط بكنند.

با اينحال، اقدامات حفاظتي بيشتري براي حفاظت از سفارت بريتانيا در باكو در پي حادثه دانشگاه نفت، به اجرا گذاشته نشده و سفارت صرفا به كاركنان خود توصيه كرده است كه از رفتن به محل حادثه خودداري بكنند.

به گفته يكي از محافظان بيمارستان كلينيكي باكو( كلينيك مركزي) ، او شاهد انتقال تعدادي مجروحان حادثه دانشگاه نفت به اين بيمارستان بوده و تعداد مصدوماني كه در اين بيمارستان فوت شده‌اند، بيش از 20 نفر بوده است. به گفته وي، تحويل اجساد به خانواده‌هايشان با عجله صورت مي‌گيرد و تاكنون اجساد  شماري از قربانيان حادثه تحويل خانواده‌هايشان شده است. به گفته يكي ديگر از كاركنان اين بيمارستان، جراحات همه مصدوماني كه به آنجا منتقل شده‌اند، سنگين است و با اينكه بيش از 20 مصدوم به اين بيمارستان آورده شده‌اند، حتي نصف اين تعداد نيز در بيمارستان به ثبت نرسيده‌ است. 

مراجع انتظامي و قضايي باکو عليرغم اعلام گزارش رسمي در باره ضارب، قربانيان و مصدومين حادثه، اشاره‌اي به انگيزه اين كشتار در اطلاعيه خود نكرده‌اند.

بعقيده كارشناسان، ضارب پيش از اين اقدام، آموزشهاي ويژه ديده است: فردا غديراف ( ضارب كه آذری زبان  و شهروند گرجستان بوده) 3 ماه پيش از روسيه به گرجستان بازگشته و عدم تمايل وي به ماندن  در روسيه و مراجعتش به گرجستان را نيز نمي‌توان بدون علت دانست. ممكن است كه وي پس آموزش ديدن دريكي ازسازمانهاي افراطي وهابی یا هر گروه افراطی، دست به اين اقدام تروريستي زده باشد.

خاقاني حسينلي كارشناس نظامي كه در اكراين زندگي مي‌كند،  گفته است كه نحوه وقوع و روند اين حادثه نشان مي‌دهد كه اين يك اقدام تروريستي از پيش طراحي شده است و سفارش دهندگان اين اقدام، تجهيزات مورد نظر را در اختيار ضارب قرار داده‌اند.  این اقدام از عهده گروههای با تجربه و افراطی برمی آید .

عاکف حمید اف تحلیلگر سیاسی در باکو میگوید : حوادث به وجود آمده طی سالهای قبل توسط وهابی ها و بخصوص حادثه کشتار دانشجویان توسط وهابی ها نشان داد که این گروههای مورد حمایت عربستان و شیوخ ساحل خلیج فارس امنیت مردم جمهوری اذربایجان را نشانه رفته اند و دولت باکو تاکنون نتواسته با این گروهها به طور مناسب برخورد کرده و امنیت مرکز کشور - باکو - را تامین کند.

وی افزود : البته باید یاد آور شد که دولت باکو روابط امنیتی خوبی با امریکا و اسراییل دارد و علاوه بر همکاری با امریکا در حمله به افغانستان و عراق طی  سالهای گذشته دهها تن از اعضای القاعده در کشور توسط نیروهای امنیتی دستگیر شده و به امریکایی ها تحویل د اده شده اند. همچنین سازمان سیا در باکو زندان مخفی ایجاد کرده و در این زندان اعضای القاعده مورد بازجویی و شکنچه قرار گرفته اند . با لحاظ این موضوعات میتوان احتمال داد که عملیات در دانشگاه نفت باکو یک عملیات انتقامجویانه از سوی القاعده یا گروههای مرتبط با القاعده  بوده است.

.و در نهایت قربانی بازی میان دولت باکو - امریکا و القاعده دانشجویان بیگناه شیعه هستند.

در اينحال، به گفته كارشناسي كه خواست نامش فاش نشود، دولت باکو از قبل در مورد وقع حادثه تروريستي در باكو اطلاع كسب كرده بود و تعطيلي ناگهاني مسجد شهدا ( مسجد اهل تسنن که توسط ترکیه ساخته شده و محل اقامت مبلغ سنی اعزامی از سوی دولت ترکیه است ) نيز در همين رابطه بوده است. به گفته وي، خودداري دولت از اطلاع رساني در رابطه با اقدام تروريستي پيش بيني شده نيز براي جلوگيري از ايجاد واهمه بين مردم بوده است. 

خبر فوری و تاسف انگیز

كشتار دانشجویان  در آكادمي نفت باکو

شبكه‌هاي تلويزيوني باکو با قطع برنامه‌هاي عادي خود گزارش دادند كه آكادمي نفت در باکو صحنه كشتار دانشجويان توسط يك يا چند دانشجو شده است. شبكه‌هاي تلويزيوني محلي متعاقب شروع تيراندازي‌ها در داخل دانشگاه، اخبار ضد و نقيض و متفاوتي در رابطه با اين حادثه و تعداد قربانيان آن گزارش داده‌اند.

به گزارش خبرنگار شعبه مطبوعاتی  حرکت آزادیبخش ایران شمالی

گزارشگر كانال تلويزيوني ليدر (وابسته به خانواده علی اف ها ) در اولين گزارش خود از مقابل آكادمي نفت اعلام كرد كه تا لحظه مخابره اين خبر، 14 نفر كشته و زخمي را كه توسط ماموران از آكادمي به بيرون منتقل شده‌اند، ديده است و احتمالا مي‌دهد همگي آنها كشته شده‌ باشند. اين كانال تلويزيوني در گزارش ديگري كه ساعتي پس از نخستين گزارش خود پخش كرد، با تغيير در رقم اعلام شده‌ي قبلي، تعداد كشته‌ها را 4 نفر اعلام كرد. 

كانال تلويزيوني خزر در زير نويس خبري خود تعداد مقتولان حادثه را 22 نفر اعلام كرد. به گزارش اين شبكه تلويزيوني، عامل كشتار دست به خودكشي زده است.  در همين حال، درخبري در اين رابطه كه در سايت اينترنتي آينس پرس گنجانده شده بود، آمار قربانيان حادثه تا لحظه مخابره خبر  7 نفر اعلام مي‌‌شد.

كانال آ تي وي در اخبار ساعت 14 خود با پخش گزارش مشروحي در رابطه با اين حادثه، اعلام كرد بر خلاف گزارشات قبلي كه عامل  يا عاملان اين حادثه شهروندان خارجی معرفي شده‌اند، قاتل يك فرد آذربایجانی و شهروند گرجي به نام فردا غدير‌اف بوده كه در طبقه فوقاني ساختمان با اسلحه كمري دست به خودكشي زده است. به گزارش اين كانال تلويزيوني، هنوز گزارش رسمي در رابطه با حادثه دانشگاه نفت منتشر نشده است. گزارشگر اين كانال تلويزيوني با استناد به اطلاعات دريافتي از بيمارستانهاي مختلف در سطح شهر، آمار قربانيان حادثه را كه اغلب از ناحيه سر مورد اصابت قرار گرفته‌اند،  17 نفر اعلام كرد. بر اساس همين گزارش، يك دانشجوي سوداني نيز در بين كشته شدگان ديده مي‌شود. به گزارش «آ تي وي» ، حادثه بين ساعت 9 و 10 صبح روي داده است. بنا به اين گزارش، نهاد رياست جمهوري باکو اين حادثه را مخل آسايش و ثبات اجتماعي ارزيابي مي‌كند. با اينحال، علي حسن‌اف رييس شعبه سياسي و اجتماعي نهاد رياست جمهوري در باکو در گفتگو با خبرنگار اين شبكه تلويزيوني اظهار داشت كه فكر نمي‌كند انگيزه سياسي پشت اين حادثه بوده باشد و اين حادثه‌اي بي سابقه نيست.  

در اينحال، در شهر باکو شايع شده كه تعداد عاملان كشتار در آكادمي نفت، برخلاف آنچه در اخبار يك نفر اعلام شده، 3 ـ2 نفر هستند كه هنوز هم تعدادي از دانشجويان را در طبقه فوقاني ساختمان دانشگاه گروگان نگه داشته‌اند و مسلح به سلاح خودكار و نارنجك مي‌باشند. بر اساس اين شايعات عاملان حادثه در واكنش به توهين نژادي و قومی توسط دانشجويان باکویی دست به اين اقدام تلافي جويانه زده‌اند.        

كانال تلويزيوني آينس در بخش خبري ساعت 15 خود به نقل از اطلاعيه مشترك وزارت كشور و دادستاني كل ایران شمالی ( جمهوری آذربایجان )، اعلام كرد كه 13 نفر در اين حادثه كشته و 13 نفر نيز زخمي شده‌اند. بنا به اين گزارش، عامل حادثه شهروند گرجي به نام فردا غديراف بوده كه دو قبضه سلاح كمري همراه داشته و پس از حادثه دست به خودكشي زده است. بنا به اين گزارش دو دانشجوي سوداني نيز جزو قربانيان اين حادثه هستند. 

در همين حال، سايت آينس پرس از فوت دو نفر ديگر از مصدومين حادثه آكادمي نفت در بيمارستان و تغيير رقم تلفات كه در اطلاعيه مشترك وزارت كشور و دادستاني باکو 13 نفر اعلام شده، خبر داده شده است.

 هنوز مقامات رسمی باکو از انگیزه واقعی عامل یا عاملان این کشتار  یا رقم واقعی کشته شدگان پرده برنداشته اند .

شایان ذکر است طی ماههای اخیر حوادث منجر به خودکشی  و دیگر کشی و حوادث ترور در باکو افزایش یافته است . اخیرا ژنرال راییل رضایف  فرمانده نیروی هوایی دولت باکو  هنگام عزیمت به محل کار در یکی از خیابانهای باکو ترور شد و با گذشت حدود سه ماه هنوز خبری درباره عامل یا عاملان این ترور منتشر نشده است . این در حالی است که برخی مطبوعات باکو طی مطالبی که در این باره منتشر کرده اند از سفارشی بودن ترور ژنرال رضایف توسط محافل دولتی خبر داده اند . همچنین اخباری درباره ترور وی به دست عوامل پرونده " ارگنه کون " ( ترکیه ) منتشر شده است .

تخريب و تعطيلي مساجد ؛ از استالين تا علي‌اف‌ها

 بررسي و مقايسه سياست نظام كمونيستي در دورة‌ شوروي و دولت باكو در دورة‌ حاكميت علي‌اف‌ها نسبت به دين اسلام و مساجد، به روشني حاكي از آن است كه دولت باكو همان سياست نظام كمونيستي شوروي را ادامه مي‌دهد.

عارف محمد زاده

تخريب و تعطيل مساجد فعال و بزرگ در مناطق مختلف ايران شمالي (جمهوري آذربايجان) به يكي از طرحهاي ادامه‌دار و دايمي دولت باكو تبديل شده است. در دورة‌ اتحاد شوروي و حاكميت نظام كمونيستي، به ويژه بعد از تثبيت قدرت استالين در دهة‌ چهل ميلادي (1930 تا 1940) (1309 تا 1319) دستگيري، كشتار و تبعيد علما، فعالان و روشنفكران ديني دامنة وحشتناكي پيدا كرد و همزمان همة‌ مساجد در مناطق مسلمان‌نشين شوروي از جمله در سرزمين‌هاي قفقازي جدا شده از ايران، تعطيل گرديد و يا توسط حاكمان كمونيست در باكو و ديگر مناطق به انبار كالا و ... تبديل شد. در جمهوري‌هاي مسلمان‌نشين شوروي سابق فقط برخي مساجد توسط مأموران سازمان اطلاعات (ك . گ . ب) جهت تبليغات درميان مسلمانان خارج از شوروي باز بود. سازمان اطلاعات شوروي در تاشكند و بخارا يكي دو مدرسه با عنوان مدرسه ديني داير كرده بود. در اين مدارس مأموران ك . گ . ب در سطحي بسيار پايين آموزش دروس ديني مي‌ديدند و سپس به عنوان « روحاني و شيخ‌الاسلام» وظايف محول شده از سوي سازمان اطلاعاتي مسكو را انجام مي‌دادند. طي هفتاد سال حاكميت نظام كمونيستي بر سراسر اتحاد شوروي، عموم مسلمانان نه تنها از آموزش احكام و معارف اسلامي محروم بودند، بلكه در صورت انجام فرايض ديني يا انتقال معلومات ديني به ديگران به عنوان «جاسوس و دشمن خلق» محاكمه مي‌شدند... بعد از فروپاشي شوروي، جمهوري‌هاي مسلمان‌نشين از جمله جمهوري آذربايجان (ايران شمالي) از لحاظ جغرافيايي مستقل شدند. مردم مسلمان ايران شمالي كه بيش از 85 درصد آنها شيعه هستند، در پي آزادي از چنگالهاي آهنين كمونيسم، با شور و اشتياق فراوان به احياي هويت اسلامي خويش همت گماشتند. يكي از نخستين اقدامات اهالي متدين در شهرهاي مختلف از جمله باكو، گنجه، لنكران، نخجوان و ... بازگشايي مساجدي بود كه دهها سال تعطيل شده بودند. از جملة‌ مساجد معروف، مسجد جامع باكو (مسجد جمعه) بود كه در اندك مدتي به يكي از كانونهاي عبادت اهالي مؤمن تبديل شد ...

رويكرد مسلمانان به مساجد، بازگشايي و بازسازي آنها يكي از آشكارترين و معنادارترين جلوه‌هاي بروز هويت اسلامي بود. اين حركت در سراسر ايران شمالي (جمهوري آذربايجان) محسوس بود. به گونه‌اي كه در تمام شهرها، هنگام نماز، نواي دلنشين اذان از مساجد به گوش مي‌رسيد. اين، علامت روشني بود، حاكي از آن كه مردم به دنبال بازيابي هويت اصيل و اسلامي و ريشه‌دار خويش هستند.

 در سالهاي نخست بعد از فروپاشي شوروي، دولت باكو كه همچنان توسط كمونيست‌هاي قديمي و يا پان‌تركيست‌هاي افراطي اداره مي‌شد، نتوانست از بازگشايي و بازسازي مساجد و حضور مردم در مساجد، و به بيان روشن « از تبديل شدن مسجد به يكي از كانونهاي شكل‌دهنده افكار عمومي» جلوگيري كند. ناتواني دولت باكو در اين باره سه دليل عمده داشت:

الف) آشفتگي‌هاي اقتصادي و سياسي ناشي از فروپاشي شوروي

 ب) مناقشة‌ قره‌باغ

 ج) گستردگي و نيرومندي حركت عمومي درگرايش به مساجد.

به قدرت رسیدن حیدر علی اف با سابقه نیم قرن خدمتگزاری به نظام کمونیستی

حيدرعلي‌اف هنگامي به قدرت رسيد كه چند سال از فروپاشي شوروي گذشته بود. و با بركناري ابوالفضل ايلچي‌بيگ، آشفتگي‌هاي سياسي فروكش كرده و مردم به وضعيت فلاكت‌بار اقتصادي عادت كرده بودند، حيدرعلي‌اف در نخستين اقدام سياسي خود توافق‌نامه آتش‌بس با ارمنستان را امضا كرد (1994/1373) و بدين وسيله از فشارهاي مناقشة قره‌باغ رها شد!.. پس از اين اقدامات، مبارزه گستردة‌ حيدرعلي‌اف با فعالان اسلامي شروع شد. علي‌اف كه يكي از چهره‌هاي مشهور نظام كمونيستي شوروي بود، بعد از امضاي توافق‌نامه آتش‌بس با ارمنستان و سركوب آمونها (رزمندگان داوطلب قره‌باغ)، طرح وسيع خود را در مبارزه با اسلام و اسلامگرايي به اجرا گذاشت. وي در نخستين اقدام براي كاستن از گستردگي حركت اسلامي و ايجاد رعب و وحشت در بين مردم مسلمان، «‌حزب اسلام» را كه اغلب فعالان ديني در چارچوب آن گردآمده بودند، آماج حملات مأموران دستگاه امنيتي خود قرار داد. دهها تن از اعضاي حزب از جمله فعالان اصلي‌ آن دستگير و برخي زير شكنجه به شهادت رسيدند. علي‌اكرام علي‌اف رهبر حزب اسلام به يازده سال زندان محكوم شد و ...

ساختمانهاي حزب اسلامي از سوي دولت مصادره شد و دولت اعلام كرد كه فعالان اسلامي (دينداران) حق فعاليت سياسي ندارند!

حيدرعلي‌اف در اقدامات بعدي خود، حوزه‌هاي علميه نوپا را در شهرهاي مختلف تعطيل و مدرسان علوم ديني را تحت فشار و تعقيب قرار داد. پيش از حاكميت نظام كمونيستي شوروي در شهرهاي متعدد مانند گنجه، اردوباد، نخجوان، باكو و ... مدارس علوم ديني داير بود و علاوه بر اين، همواره صدها تن از اهالي اين شهرها در حوزه‌هاي علميه مشهد، كربلا، نجف، قم و ... به تحصيل و تدريس علوم ديني اشتغال داشتند.

بعد از اين اقدامات، نوبت به مساجد رسيد.

نخست اعلام شد كه به فرمان رييس جمهور (حيدرعلي‌اف) تشكيل كلاسهاي قرآن در مساجد ممنوع است. (معروف است كه علي‌اف گفته بود: «‌به جاي آموزش قرآن به اطفال و نوجوان به آنها موسيقي و تاريخ آذربايجان را بياموزيد.»)

پس از آن به دستور حيدرعلي‌اف اداره‌اي با عنوان «‌كميتة دولتي نظارت بر امور ديني» تشكيل شد و فردي كه در افكار عمومي به داشتن گرايش به مسيحيت معروف بود، به رياست اين كميته منصوب شد. هرگونه فعاليت عبادي در مساجد تحت نظارت و با اجازة‌ اين كميته صورت مي‌گيرد.

در اين مرحله اجراي پروژة تخريب و تعطيلي مساجد كه زمينة‌ آن فراهم شده بود، آغاز گرديد. در ابتدا «‌مسجد كؤهنه گونشلي» در منطقة خطايي باكو تخريب شد. اهالي به  اقدام دولت اعتراض كردند تا اعتراض‌ها ثمري نبخشيد.

در گام بعدي يكي از مساجد تاريخي و فعال باكو مورد هدف قرار گرفت. مسجد جامع باكو به اين بهانه كه يك ساختمان تاريخي است و ارزش ميراث فرهنگي دارد، توسط پليس اشغال شد. امام جماعت مسجد آقاي ايلقار ابراهيم اوغلي دستگير و ماهها زنداني شد.

بعد از آن نوبت به نخجوان رسيد. بعد از فروپاشي شوروي مسجدي زيبا و بزرگ با نام «‌مسجد حضرت زهرا (س)» به همت اهالي نخجوان و مساعدت ايراني‌ها ساخته شد كه بعد از اتمام ساخته شدن آن، مقامات حاكم بر نخجوان اصرار داشتند كه آن را «‌مسجد حيدرعلي‌اف؟!» بنامند كه با مخالفت شديد اهالي روبرو شدند. اغلب اهالي نخجوان اعتقاد ويژه‌اي به اين مسجد دارند، بخصوص كه نام مقدس حضرت زهرا «س» بر تارك آن مي‌درخشد، با افزايش رويكرد مردم به اين مسجد، به دستور مقامات باكو، شعبة وزارت امنيت باكو در نخجوان به محاصرة مسجد پرداخت. ابتدا با تهديد و ارعاب از ورود اهالي به مسجد جلوگيري كردند. و سپس آن را تحت محاصره مأموران امنيتي قرار دادند تا كسي در مسجد حضور نيابد و سپس اين مسجد را نيز تعطيل كردند.( علاوه بر تعطيلي مسجد حضرت زهرا (س) در نخجوان، يك مسجد تاريخي ديگر با نام «‌مسجد زاويه» كه روبروي هتل تبريز واقع است، به محل آموزش آرايشگري زنانه تبديل شده است.)

بعد از مرگ حيدرعلي‌اف نيز مبارزه با مساجد توسط حكومت باكو ادامه يافت.

 چندي پيش فرماندار باكو اعلام كرد كه به دستور الهام‌علي‌اف، مساجد حق ندارند نواي اذان را پخش كنند. درمقابل اين حركت آشكار ضد اسلامي دولت، گروههاي مختلف مردم به اعتراض برخاستند، علاوه بر مطبوعات باکو و  ايران، حتي مطبوعات تركيه نيز در اين باره واكنش نشان دادند. اعتراض مردم افزايش يافت و در نهايت دولت باكو كه پيش‌بيني مي‌كرد اعتراضات عمومي به مسايل تازه‌اي منجر شود، عقب‌نشيني كرد، اما پروژه مبارزه با مساجد و تخريب و تعطيلي آنها را ادامه داد.

در تازه‌ترين مورد، «‌مسجد شهدا» (شهيدلر مسجدي) در باكو تعطيل شد و بعد از آن «‌مسجد حضرت محمد (ص)» در بخش ياسامال باكو كه از مساجد فعال بود، با حضور مأموران پليس تخريب شد. در پاسخ به اعتراض اهالي، مأموران به سركوب پرداختند و برخي از معترضين را دستگير و زنداني كردند. جرم آنها اعتراض به تخريب مسجد بود.

 بررسي و مقايسه سياست نظام كمونيستي در دورة‌ شوروي و دولت باكو در دورة‌ حاكميت علي‌اف‌ها نسبت به دين اسلام و مساجد، به روشني حاكي از آن است كه دولت باكو همان سياست نظام كمونيستي شوروي را ادامه مي‌دهد.

اهداف رژيم صهيونيستي از مناسبات با دولت باكو

·         

 طي 15 ساله گذشته، رژيم نژادپرست اسرائيل از جمله بازيگراني بوده است كه به دلايل متفاوت كوشيده است تا به هر نحو ممكن، نفوذ خود را در منطقه قفقاز به ويژه ايران شمالي (جمهوري آذربايجان) گسترش دهد. اقدام به توصيه بن‌گوريون مبني بر لزوم توسعه روابط اسرائيل با كشورهاي غيرعربي نزديك به خاورميانه، وجود ذخاير عظيم انرژي در سواحل باكو و انتقال يهوديان اطراف باكو به سرزمين‌هاي اشغالي، بخشي از دلايل تلاش اسرائيل براي گسترش نفوذ در جمهوري آذربايجان است.

يكي از مهم‌ترين دلايل تلاش اسرائيل براي نفوذ بيشتر در ساختار دولت باكو و گسترش نفوذ در ايران شمالي، وجود مرز طولاني و منحصر به فرد ايران شمالي با ايران به عنوان كشوري كه تل‌آويو بارها آن را مهم‌ترين دشمن اسرائيل عنوان كرده است، مي‌باشد. ايران شمالي به خاطر داشتن اشتراكات فراوان با ايران و علاقه و ارادت مردم اين سرزمين به ايران، به شدت اسرائيل را نگران ساخته است. از اين رو نيز هرگاه گامي براي گسترش مناسبات تهران ـ‌ باكو برداشته مي‌شود، محافل وابسته به صهيونيسم در باكو تلاش مي‌كنند كه با تبليغات منفي در مناسبات دو كشور خلل ايجاد كنند. اين موضوع در سفر سال 2004 (1383) آقاي سيدمحمدخاتمي، رئيس جمهوري وقت ايران، به باكو و هم در سفر سال 2005 (1384) الهام علي اف، رئيس جمهور آذربايجان، به تهران قابل لمس بود. اساساً سياست ايران‌ستيزي و تخريب وجهه ايران در باكو و طرح مسائلي خيالي نظير «آذربايجان بزرگ!» و فعاليت گروهك‌هاي ضدايراني با حمايت‌هاي مالي و معنوي رژيم صهيونيستي در باكو صورت مي‌گيرد. جمهوري اسلامي ايران به دليل پيوندها و امتيازهاي تاريخي، فرهنگي و جغرافيايي كه با منطقه آسياي مركزي و قفقاز دارد، براي حضور در منطقه از موقعيت مناسبي برخوردار است. طبيعي است حضور همه‌جانبه ايران در منطقه به عنوان اصلي‌ترين كشور مخالف رژيم صهيونيستي، وزنه را به سود جبهه ضد صهيونيستي در جهان تغيير خواهد داد. در نتيجه، مقابله با حضور ايران در منطقه يكي از اهداف امنيتي تنش‌زاي اسرائيل در منطقه قفقاز و آسياي مركزي مي‌باشد. رژيم صهيونيستي كوشش مي‌كند تا ايران را خطري براي باكو نشان دهد و با استفاده از اين سياست فريب‌آميز، باكو را براي همكاري گسترده‌تر با خود همراه سازد. اين در شرايطي است كه ايران همواره حامي جمهوري آذربايجان (ايران شمالي)  بوده و حمايت‌هاي سياسي تهران از باكو در مجامع بين‌المللي  و نيز كمك‌هاي اقتصادي ايران به ملت و دولت باكو چه در چارچوب كميته امداد و چه خارج از آن شايد با هيچ كشور ديگري قابل مقايسه نباشد. گفته مي‌شود، رژيم صهيونيستي براي تبليغات ضدايراني حتي مطبوعاتي را در باكو اجاره مي‌كند. سفارت اسرائيل در باكو با پرداخت مبلغ قابل توجهي پول به مطبوعات ، آنها را به انتشار اخبار كذب عليه ايران ترغيب مي‌كند. براي نمونه، در سال 2004 (1383) يكي از مسئولان سفارت اسرائيل در باكو طي ملاقات‌هاي جداگانه‌اي با مديران روزنامه‌هاي باكو، مقاله‌اي بي‌اساس درباره واگذاري منطقه مغان ايران به ارمنستان را همراه يك چك بانكي به عنوان كمك مالي اسرائيل به مطبوعات باكو تحويل داده است. هدف اسرائيل از اين اقدام، تحريك افكار عمومي عليه ايران مي‌باشد. برخي از روزنامه‌هاي باكو از انتشار خبر مجعول مذكور در ازاي دريافت پول خودداري كرده‌اند، اما تعدادي از مطبوعات باكو از همكاري كامل خود با سفارت اسرائيل خبر داده و مقاله مذكور را به همراه داستان‌سازي‌هاي جانبي منتشر كرده‌اند.⁽¹⁾ ( جالب اين كه برخي مطبوعات محلي موسوم به مطبوعات بيگانه‌گرا در اردبيل كه با سفارت باكو در تهران نيز مرتبط بودند، خبرهاي سفارت اسراييل دربارة‌ واگذاري مغان به ارمنستان را منتشر كردند!)

از مهم‌ترين اهداف اسرائيل در ايران شمالي ، تلاش براي مقابله با گسترش اسلام‌گرايي است. منطقه قفقاز به ويژه ايران شمالي به دليل شرايط فرهنگي و تاريخي كه از آن برخوردار است، بستر مناسبي براي رشد گرايش‌هاي اسلام‌گرايانه دارد. از همان اوايل به استقلال رسيدن جمهوري‌هاي قفقاز، نگراني قدرت‌هاي جهاني و منطقه‌اي مخالف گرايش‌هاي اسلامي، به تلاش براي ريشه‌كن كردن اين نوع گرايش‌ها در منطقه منجر شد. در اين ميان، اسرائيل كه رشد جريان‌هاي اسلامي در هر نقطه از جهان را مخالف موجوديت و حيات خويش مي‌داند، تلاش براي مقابله با اسلام‌گرايي در قفقاز را از اهداف اساسي خود براي نفوذ در اين منطقه قفقاز در راستاي تحقق بخشيدن به اين هدف صورت مي‌گيرد. البته اسرائيل در پيگيري سياست مقابله با اسلام‌خواهي در منطقه از پشتيباني و حمايت برخي دولت‌هاي منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي نيز برخوردار است. رژيم صهيونيستي در كنار مقابله با اسلام‌گرايي در ايران شمالي ، به دنبال تقويت فرقه‌هاي ضالّه در اين كشور با استفاده از خلأهاي متعدد موجود نيز است. در اين راستا، تبديل كردن باكو به پايتخت بهايي‌ها مورد توجه تل‌آويو است.

در سال 2005 (1384) فاش شد كه بنابر توافقات صورت گرفته ميان مقامات اسرائيل و باكو، باكو به مركز فعاليت فرقه بهاييت تبديل مي‌شود. پس از پيگيري سفارت اسرائيل و كسب مجوز مقامات باكو، انجمن بهاييان، فعاليت خود را عملاً آغاز كرده است. در عين حال محافل وابسته به صهيونيست‌ها مارس 2005، اولين لژ فراماسونري را در باكو تشكيل دادند.

يكي از اهداف امنيتي اسرائيل در منطقه قفقاز، گسترش فضاي امنيتي خود است. عدم مشروعيت سياسي اسرائيل در ميان بسياري از كشورهاي خاورميانه سبب شده است تا اسرائيل فضاي مناسبي براي تحرك لازم در منطقه را نداشته باشد. در چنين شرايطي، حضور در منطقه قفقاز و آسياي مركزي با توجه به ويژگي‌هاي ژئوپليتيكي خاصي كه اين منطقه دارد، انتخاب مطلوبي براي اسرائيل محسوب مي‌شود. در اين راستا، تلاش براي جلب همكاري جمهوري‌هاي آسياي مركزي و قفقاز در مجامع بين‌المللي، كاهش فشارها عليه اسرائيل، خارج كردن خود از بحران مشروعيت سياسي، جلوگيري از تشكيل جبهه ضد اسرائيلي  در منطقه و گسترش سطح تماس با برخي كشورهاي اسلامي به منظور ايجاد تفرقه ميان آنها، از جمله اهداف اسرائيل در قفقاز محسوب مي‌شود. تسلط بر منابع انرژي ايران شمالي و مشاركت در پروژه‌هاي سودآور اقتصادي و اطلاعاتي ( در حوزه‌هاي مخابرات، كشاورزي، تجهيزات نظامي و ...)  نيز از جمله اهداف رژيم صهيونيستي است.

يكي ديگر از اهداف اسرائيل در قفقاز و آسياي مركزي ، تسهيل مهاجرت يهوديان اين منطقه به فلسطين اشغالي به طور خاص و يهوديان مقيم اتحاد جماهير شوروي سابق به طور عام مي‌باشد. اين موضوع از ترس تل‌آويو در خصوص نابرابر شدن شديد جمعيت مسلمان فلسطيني نسبت به يهوديان ناشي مي‌شود. اين نگراني به ويژه از سال 2001 (1380) با آغاز انتفاضه جديد مردم فلسطين و افزايش ميزان مهاجرت يهوديان از سرزمين‌هاي اشغالي (پديده مهاجرت معكوس) بيشتر شده است. به ادعاي ايتان نايه⁽²⁾، سفير سابق رژيم صهيونيستي در باكو، حدود هشتاد هزار يهودي در اطراف باكو و ساير مناطق كشور زندگي مي‌كنند. حال آنكه تعداد يهوديان در اين منطقه پانزده هزار نفر است. به گفته مقامات باكو نيز از سال(1370) 1991 تا 1384 (2005)، بيش از پنج هزار نفر از يهوديان مقيم در شمال غربي اين كشور به ويژه از شهرستان قوبا به فلسطين اشغالي مهاجرت كرده‌اند. البته آمارهاي متناقضي در اين خصوص عنوان شده است. گفته مي‌شود در طول اين سال‌ها از سراسر شوروي سابق، بيش از يك ميليون يهودي به فلسطين اشغالي مهاجرت كرده‌اند. براساس آمار اداره آمار رژيم صهيونيستي در سال 2001 (1380)، 612 يهودي از ايران شمالي به فلسطين اشغالي مهاجرت كرده‌اند. در اين سال از گرجستان 743 نفر، از ارمنستان 101 نفر، از تركمنستان 157 نفر، از ازبكستان 2030 نفر، از قزاقستان 98 نفر، از قرقيزستان 2750 نفر، از تاجيكستان 47 نفر، از مولداوي 954 نفر، از اوكراين 14028 نفر، از روسيه 10849 نفر، از روسيه سفيد 1988 نفر و از كشورهاي بالتيك نيز 668 نفر به فلسطين اشغالي مهاجرت كرده‌اند. رژيم صهيونيستي تلاش دارد قشر تحصيل كرده و نخبه يهوديان ايران شمالي را به فلسطين اشغالي بفرستد و از ساير يهوديان ساكن نيز براي اهداف جاسوسي استفاده كند. در اين راستا نيز ارتقاي جايگاه يهوديان و ترويج تفكرات صهيونيستي در ايران شمالي از جمله اهداف رژيم صهيونيستي مي‌باشد. كنفرانس يهوديان در سال (1380) 2001 نيز با چنين هدفي در باكو برگزار شد. اسرائيل با بهره‌گيري از اقليت يهودي ساكن و بيشتر در چارچوب فعاليت‌هاي اقتصادي در جمهوري قفقاز از آنان به عنوان اهرم نفوذ براي ترويج انديشه‌هاي صهيونيستي استفاده مي‌كند. تبليغ يهوديت در جمهوري آذربايجان نيز از جمله نتايج مناسبات باكو با رژيم صهيونيستي است. مؤسسات اسرائيلي با شيوه‌هاي مختلف از جمله كمك‌هاي مالي به خانواده‌هاي فقير و گرسنه، برگزاري مراسم‌هاي مختلف سخنراني و ... به تبليغ يهوديت پرداخته و كوشش مي‌كنند با جذب مسلمانان مستضعف، تعداد يهوديان را در اين كشور افزايش دهند. يهوديان، جمهوري آذربايجان (ايران شمالي)‌را يكي از خاستگاه‌هاي اصلي قوم يهود معرفي مي‌كنند.

از اين رو مي‌توان گفت، ايران شمالي جايگاه خاصي در سياست خارجي رژيم صهيونيستي دارد و حتي مقامات تل‌آويو نيز بر آن اذعان كرده‌اند. براي نمونه، رومان برونفمان⁽³⁾، عضو پارلمان اسرائيل و رئيس هيأت اسرائيلي شركت كننده در مراسم تدفين حيدر علي‌اف، در سال 1382 (2003 ) با تأكيد بر اينكه حيدرعلي‌اف شخصي بود كه كشور را به كشوري معاصر، غربگرا تبديل كرد افزود كه اسرائيل جايگاه خاصي را در سياست خارجي خود به باكو اختصاص داده و تصميم مبني بر اعزام كميسيون ويژه به باكو نمايانگر احترام عميق به حيدرعلي‌اف مي‌باشد كه كارهاي زيادي براي تحكيم روابط دوجانبه انجام داده است.⁽⁴⁾

به باور كارشناسان سياسي، نياز جمهوري‌هاي منطقه قفقاز به سرمايه و تكنولوژي، وجود رهبران لائيك در منطقه، سانسور جنايات رژيم تروريستي اسرائيل در رسانه‌هاي جمعي منطقه و وجود جمعيت يهوديان در منطقه قفقاز و آسياي مركزي، از عوامل تسهيل‌كننده حضور اسرائيل در قفقاز جنوبي است. اسرائيل با همياري تركيه و آمريكا اهداف توسعه‌طلبانه‌اي در منطقه قفقاز جنوبي دنبال مي‌كند كه بخشي عمده از آنها براي منزوي كردن ايران و روسيه و جلوگيري از شكل‌گيري و تثبيت همكاري‌هاي جمعي در منطقه و استفاده از اراضي كشورهاي منطقه براي انجام اقدامات ضدامنيتي است. اغلب اهداف اسرائيل در منطقه قفقاز جنوبي تنش‌زا بوده و ترتيبات امنيتي اين منطقه را پيچيده مي‌سازد. در واقع رژيم صهيونيستي بنابر ماهيت جنگ‌طلبانه خود، وضعيت «نه جنگ، نه صلح» در منطقه را زمينه مناسبي براي حضور در اين منطقه مي‌داند و در اين راستا نيز تلاش مي‌كند. تحركات مشكوك اسرائيل در رابطه با مناقشات آبخازيا و اوستياي جنوبي و قره‌باغ از جمله ارتباط با دولت‌هاي خودخوانده مناطق و رأي ممتنع به تماميت ارضي جمهوري آذربايجان (ايران شمالي) در سازمان ملل نشان‌دهنده اين امر است. حتي تلاش‌هاي اقتصادي اسرائيل در منطقه قفقاز نيز ماهيتي سياسي و امنيتي دارند.

پس از فروپاشي شوروي، رژيم صهيونيستي يكي از بازيگران فعال در رابطه با دولت باكو بوده است. روابط رسمي رژيم صهيونيستي و دولت باكو در سال1371 (1992) آغاز شد و پس از آن رژيم صهيونيستي كوشيده است در همه زمينه‌ها مناسبات خود را با باكو گسترش دهد. وجود عناصر راديكال و ضدايراني در دولت باكو در اوايل استقلال نظير ابوالفضل ايلچي‌بيگ، زمينه را براي نفوذ رژيم صهيونيستي هر چه بيشتر فراهم ساخته بود. البته به رغم تمام تبليغاتي كه توسط امپراتوري رسانه‌اي صهيونيست‌ها در سطح جهان از جمله قفقاز مي‌شود، انزجار از رژيم صهيونيستي در ميان مردم باكو و ساير شهرها و مناطق مانند گنجه ، لنكران، و ... مشهود است. از اين رو نيز رژيم صهيونيست در ابتدا كوشيد از كانال تركيه وارد باكو شده و اين كشور را مركز ثقل سياست‌هاي خود در قفقاز قرار دهد. اتحاد سه جانبه آنكارا، باكو و رژيم صهيونيستي نيز در اين راستا مطرح شده است. رژيم صهيونيستي علاوه بر استفاده از تركيه، براي نفوذ و حضور در ايران شمالي به دو حربه اقتصاد و اشاعه دموكراسي نيز تمسك جسته است. در اين راستا قراردادهاي مختلف اقتصادي ميان رژيم صهيونيستي و دولت باكو و نيز ميان شركت‌هاي دو طرف امضا شده است. تل‌آويو در پوشش اين فعاليت‌هاي اقتصادي و صدور فناوري‌هاي جديد، اهداف امنيتي خود را تعقيب كرده است. از اين رو، جاي تعجب نيست كه فعاليت‌هاي كشاورزي رژيم صهيونيستي در اراضي نزديك به ايران متمركز است و يا فعاليت‌هاي مخابراتي رژيم صهيونيستي در اراضي و شهرهاي مرزي نزديك به ايران متمركز است . رژيم صهيونيستي از طريق نهادهايي نظير سوروس و سوخُنوت و سلام ـ شالوم به بهانه اشاعه دموكراسي و همچنين در چارچوب مؤسسات به ظاهر خيريه، به دنبال پيگيري اهداف توسعه‌طلبانه خود در كشور است و اين گونه فعاليت‌هاي رژيم صهيونيستي به ويژه پس از درگذشت حيدرعلي‌اف، به شدت در اين كشور افزايش يافته است. در اين ميان، به رغم ناخشنودي جهان اسلام، دولت باكو در دوران حكومت علي‌اف‌ها سطح مناسبات خود را با رژيم صهيونيستي كاهش نداده است. حال آنكه تركيه كه مناسباتي به مراتب عميق‌تر با رژيم صهيونيستي داشته است، بارها اين اقدام را در شيوه‌هاي مختلف انجام داده است. دليل اين امر در وهلة اول دشمني دولت باكو با ارزشهاي اسلامي و هراس از رويكرد جدّي مردم به آموزه‌هاي ديني است كه مي‌تواند براي دولت ضدديني باكو مشكلات جدّي فراهم كند و در وهلة‌ بعد اهداف اقتصادي، سياسي و نظامي است كه باكو از مناسبات با رژيم صهيونيستي دنبال مي‌كند. اما هيچ كدام از انتظارات باكو تحقق نيافته است و نه تنها از سرمايه‌گذاري‌هاي كلان و سودمند اسرائيل در اقتصاد باكو خبري نيست، بلكه حضور شركت‌هاي اسرائيلي در اراضي اشغالي و به نفع جدايي‌طلبان قره‌باغ، همچون خنجري از پشت به باكو محسوب مي‌شود. اسرائيل به خاطر ملاحظات در مناسبات با ارمنستان از فروش تجهيزات نظامي قابل توجه به باكو خودداري و حتي چندين بار رأي مثبت به تماميت ارضي جمهوري آذربايجان (ايران شمالي) نيز نداده است و به لغو مصوبه 907 آمريكا كه درخواست مكرر باكو از لابي يهودي است، كمكي نكرده است. (طبق اين مصوبه دولت باكو از برخي كمكهاي آمريكا محروم است) اين در شرايطي است كه رژيم صهيونيستي اهداف گسترده و تنش‌زايي در ايران شمالي (جمهوري آذربايجان) دنبال كرده و مي‌كند. خلل در مناسبات ايران با باكو، تخريب وجهه ايران، تضعيف گروه‌هاي اسلامي و تقويت فرقه‌هاي ضالّه نظير بهايي‌ها، تلاش براي جلب همكاري دولت باكو در مجامع بين‌المللي، خارج كردن خود از بحران مشروعيت سياسي، جلوگيري از تشكيل جبهه ضد اسرائيلي در قفقاز و گسترش سطح تماس با برخي كشورهاي اسلامي به منظور ايجاد تفرقه ميان آنها و ترويج تفكرات صهيونيستي از جمله اهدافي هستند كه رژيم صهيونيستي در خصوص قفقاز و دولت باكو دنبال مي‌كند. آنچه مسلم است اينكه اقدمات رژيم صهيونيستي، عملاً نتوانسته در كاهش انزجارها از اين رژيم نقشي داشته باشد و افزايش استقبال مردم ايران شمالي (جمهوري آذربايجان) از مراسم روز جهاني قدس كه هر سال تكرار مي‌شود، هر چه بيشتر دولتمردان رژيم صهيونيستي را نگران ساخته است.

 پي‌نوشت‌ها: ــــــــــــــــــــ

1. شيخ عطار، عليرضا. « ريشه‌هاي رفتار سياسي در قفقاز و آسياي مركزي»، نشر دفتر مطالعات سياسي و بين‌المللي ، تهران، 1371.

2. E . Naye

3. Ruman Beronfeman

4. كاظمي، احمد. « گرجستان در التهاب سياسي» نشريه سياسي نظامي، شماره 270 ، سال نوزدهم، (بهمن 1382).

سفر هیات اقتصادی دولت باکو به ارمنستان

روزنامه مساوات نوين چاپ باكو با اشاره به سفر محمود محمدقلي‌اف معاون وزارت خارجه دولت باكو در راس هیاتی به ارمنستان براي شركت در اجلاس دوره‌اي شوراي وزيران خارجه سازمان همكاري اقتصادي درياي سياه در ايروان آورده است: شركت دولت باكو در سطح معاون وزير در اين اجلاس كه در ارمنستان برگزار مي شود، با توجه به عدم حضور دولت باكو در اعتراض به گشايش احتمالي مرزهاي تركيه و ارمنستان در نشستي كه از سوي سازمان ملل متحد در كشور تركيه برگزار شده بود، اعتراضاتي را موجب شده و دهها شهروند طي تماس تلفني با دفتر روزنامه با غير قابل درك خواندن عزيمت هياتي از دولت باكو به ايروان، مي‌گفتند كه سفر به پايتخت كشور متجاوز همزمان با موج انتقادات  شديدي كه تركيه را به دليل احتمال گشودن مرزهايش با ارمنستان هدف قرار داده، چه مفهومي دارد؟ و دولت بايد در اين مورد توضيح بدهد.

احزاب سياسي مخالف دولت نيز هر يك به نوعي در قبال سفر هيات اقتصادي دولت باكو به ايروان واكنش نشان مي‌دهند؛  سردار جلال‌اوغلو رهبر حزب دموكرات گفت: روساي جمهور و وزيران خارجه دولتهاي باكو و ايروان ديدارهايي با يكديگر انجام مي‌دهند. در مناطق مرزي دو كشور نيز بين مرزبانان ارمني و آذري ملاقاتها و گفتگوهايي انجام مي‌گيرد. اينگونه برخوردها در قبال چنين سفرهايي باعث ايجاد ذهنيتي غلط در رابطه با طبيعت روابط با كشور ارمنستان شده و ما نيز اسير اين تصور اجتماعي شده‌ايم. از سوي ديگر ، بايد توجه داشت كه رياست دوره‌اي سازمان همكاري اقتصادي در جريان اين اجلاس كه در ايروان برگزار مي‌شود، به دولت باكو منتقل خواهد شد. خودداري هيات نمايندگي باكو از سفر به تركيه را نيز تصميمي اشتباه مي‌دانم و معتقدم كه بايد با اتجام چنين سفرهايي موضع خودمان را مستفيما و بطور جدي اعلام نماييم.

نسيمي محمدلي دبير اجرايي حزب اميد نيز گفت: شركت معاون وزارت خارجه در نشست ايروان با موضع دولت باكو در مذاكرات مربوط به مناقشه قره‌باغ در تضاد است. اعزام هيات نمايندگي رسمي به ايروان باعث تضعيف مواضع ما مي‌شود.  

  سفر  هیات بلندپایه اقتصادی دولت باکو به ایروان در حالی صورت میگیرد که رسانه ها و مطبوعات وابسته به محافل حکومتی باکو اخیرا تبلیغات گسترده ای علیه ترکیه به علت برقراری روابط با ارمنستان راه انداخته اند . همچنین به دنبال سفر رییس جمهور ارمنستان به تهران تبلیغات علیه ایران نیز در باکو تشدید شد.

بحران نخست‌وزيري در باكو

در حالي كه غيبت يك ماهه آرتور راسي‌زاده نخست وزير دولت باكو مويد صحت اخبار در رابطه با بيماري شديد وي است، زمزمه‌هايي در خصوص انتصاب قريب‌الوقوع كمال‌الدين حيدراف وزير اوضاع غيرمترقبه (رييس سابق گمرك و مشهور به اختلاس و رشوه‌گيري)‌ به جاي راسي‌زاده به گوش مي‌رسد.

حيدراف كه در حال حاضر در اروپا بسر مي‌برد و در حال انجام ماموريتي است كه رييس دولت باكو به وي محول نموده، به زودي به سمت نخست وزيري منصوب خواهد شد و اين خبر از سوي منابع نزديك به حاكميت نيز تاييد مي شود.

بنا به اطلاعات واصله، با اينكه راسي‌زاده پيش از اين چندين بار استعفانامه خود را تسليم رييس جمهوري كرده، ولي اين درخواست هر بار از سوي الهام علي‌اف رد شده است. چنين به نظر مي‌رسد كه عدم پذيرش استعفاي راسي‌زاده از سوي علي‌اف ناشي از عدم وجود چهره‌اي چون او كه بتوان پست بسيار مهم نخست وزيري را به وي واگذار كرد، در ارتباط بوده است. زيرا بر اساس قانون اساسي دولت باكو، نخست وزير شخص دوم كشور پس از رييس جمهور است. لذا، تصدي فردي مدعي و فعال در اين پست در كشورهايي چون ايران شمالي (جمهوري آذربايجان) منبع خطري بالقوه محسوب مي‌شود. اين در حالي است كه كمال‌الدين حيدراف نيز شخصيت پر ادعا و بيش از حد فعالي است و از سويي نيز مورد اعتماد رييس جمهوري است و اين نيز از بار مسووليتهاي خطيري كه از طريق رييس جمهوري به او واگذار شده، كاملاً پيداست. ولي در عين حال مي‌توان چنين استنباط كرد كه واگذاري اختيارات گسترده‌اي همطراز با نخست وزير به حيدراف، چه بسا براي جلوگيري از تصدي وي در پست نخست وزيري باشد.

از سوي ديگر، اخباري در رابطه با وجود مدعيان ديگري در داخل طايفه حاكم براي احراز پست نخست وزيري به گوش مي‌رسد. بر اساس برخي شايعات، سويل علي‌اوا دختر حيدر علي‌اف كه حكومت باكو را سلطنتي محسوب مي‌كند، پيوسته از الهام‌علي‌اف خواستار انتصاب فرزندانش به سمت نخست وزيري شده است. ولي در اين ميان، كمال‌الدين حيدراف تلاش بي‌اماني براي تصدي در پست نخست وزيري داشته است. وي قصد دارد به هر قيمتي كه شده، در اتاق ميرجعفر باقراف (رهبر حزب كمونيست باكو كه هزاران نفر از اهالي را به قتل رساند) مستقر شود. اكنون وي رقيب چندان بانفوذي نيز كه بتواند مانع تحقق خواسته‌اش شود، ندارد، با اينحال، همه چيز صرفا بسته به تصميم رييس جمهوري است و چنانچه بخواهد مي‌تواند راسي زاده را همچنان در پستي كه دارد، ابقا نمايد.  

افزايش شديد خودكشي در ايران شمالي

در سالهای اخیر در ايران شمالي (جمهوري آذربايجان) تعداد حوادث خود کشی افزایش یافته است. مراکز دولتی باكو تعداد این حوادث را تا به حال مورد بررسی قرار نداده اند و لذا در مورد تعداد خود کشی کنندگان آذربایجانی آمار رسمی موجود نیست. به خاطر همین بر اساس اخبار 3 ماه اخیر در مطبوعات باكو  و گزارشهایی که در این مدت از سوی نیروهای انتظامی دولت باكو ارائه شده، در مورد آمار خودکشی کنندگان آذربایجانی بررسیهایی انجام شده است.

بر اساس همین آمار، در سه ماه اخیر در ايران شمالي 76 نفر خودکشی کرده اند که 60 نفر از آنها مرد و 16 نفرشان هم زن بوده اند. 35 نفر از این افراد در باکو و بقیه آنها هم در شهرهای مختلف کشور دست به خودكشي زده‌اند و اکثریت این افراد خود را حلق آویز کرده اند.

یکی از این افراد كارمند بانک (در شهر شکی) و ديگري فرماندار سابق (در شهر گنجه) بوده است.

همچنین در سه ماه اخیر در ايران شمالي 56 نفر برای خودکشی اقدام کرده اند که موفق به این کارنشده اند.

ملاحت حسن اوا نماینده پارلمان باكودر سخنان خود در مجلس گفته بود: علت افزایش حوادث خود کشی در کشور، پخش سوژهای حوادث جنایی در شبکه های تلویزیونی است. باید بر اینگونه فیلمها و برنامه های تلویزیونی محدودیت‌هايي اعمال شود.

همچنین تعدادی از نمایندگان پارلمان باكو با مراجعه به رئیس پارلمان خواستار بحث و مذاکره در خصوص محدودیت گذاری بر پخش بعضی از برنامه ها و فیلمهای تلویزیونی باكو مربوط به جنایات شده اند. آنها معتقدند که اینگونه سوژه های تلویزیونی موجب بیشترشدن خودکشی در بین جوانان می‌شود.

"گرای گرای بیگ لی" روانشناس در گفتگو با خبرگزاری "ترند نیوز" گفت: باید لایحه ای در این باره تهیه و بر اساس آن تمامی عوامل وقوع حوادث خودکشی در کشور مورد بررسی قرار بگیرد و سپس بر اساس آن، اقدامات پیشگیرانه  انجام شود.

به گفته وی اغلب حوادث خودکشیهای رخ داده در سطح جهان در ماه های اخیر با بحران مالی جهانی مربوط بوده است.

به گفتة ‌اين روانشناس 25 درصد از اين حوادث به مشكلات رواني افراد بستگي دارد.

تغيير سفير ايران در  باکو

سفير ايران در باکو نشستى را با چند خبرنگار محلى برگزار و از آنان خداحافظى کرد. ناصر حميدى زارع سفير جمهورى اسلامى ايران در باکو در نشستى با خبرنگاران محلى اين کشور از برخى تغييرات در اين سفارتخانه از جمله انتخاب سفير جديد خبر داد. عباس اسکندرى وابسته جديد مطبوعاتى سفارت ايران در باکو  در اين باره گفت: «سفير ايران در باکو نشستى را با چند خبرنگار محلى برگزار و از آنان خداحافظى کرد.» اسکندرى با بيان اين که در اين نشست حميدى زارع از انتخاب "بهرامى" به عنوان سفير جديد ايران در جمهورى آذربايجان خبر داده است، همچنین گفت: «اين ديدار يک مراسم خداحافظى سفير با خبرنگاران محلى بود.» از مدتى پيش بحث تغيير سفير ايران در باکو بين محافل و کارکنان سفارت و نهادهاى ايرانى در باکو مطرح بود. خبر تغيير سفير ايران در باکو و انتخاب بهرامى که قبلا نماينده همدان در مجلس شوراى اسلامى بود، در برخی روزنامه های باکو نیز منعکس شده است. شایان ذکر است اتخاب یک سفیر قوی و کاردان که بتواند از منافع ملی کشور بزرگ ایران در باکو به نحو رضایت بخشی دفاع کند همواره طی سالهای اخیر به بحثی  رایج در میان نخبگان و اشنایان مسایل قفقاز و ایران شمالی تبدیل شده است . این از ان نشات می یابد که سفرای سالهای گذشته در باکو نتوانسته اند وظایف خود را در حفظ منافع ملی و جایگاه بلند ایران در باکو  به خوبی حفظ کنند.

سفیر اسبق ایران در باکو احد قضایی از وابستگان حزب کارگزاران بود که در کنار ماموریت سیاسی خویش در باکو به تجارت اشتغال داشت . نامبرده در برخی مواقع ضروری به جای دفاع از سیاستهای کشورمان به همدردی با مقامات باکو میپرداخت از جمله در جریان یک انتخابات که شبکه سحر آذری زبان ایران طی برنامه ای با عنوان کمپاس به پخش تصاویر سرکوب اهالی معترض باکو و مصاحبه ای با یک چهره اپوزوسیون اقدام کرد که ناراحتی مقامات دولتی رابرانگیخت و احد قضایی به وزارت خارجه باکو احضار شد نامبرده طی مصاحبه با رسانه های باکو اقدام شبکه سحر را محکوم کرد ! این در حالی است که رسانه های باکو اعم از دولتی و نیمه دولتی همواره به تحریف تاریخ ایران و پخش برنامه های ضد ایرانی مشغول  بوده و هستند و حتی در کتابهای درسی رزیم باکو تبلیغات علیه ایران در سطح وسیعی صورت میگیرد.

احد قضایی بعد از اتمام ماموریت در باکو به تهران بازگشت و انجمنی با عنوان " انجمن دوستی ایران و اذربایجان " با دستیاری برخی افراد و شریکان تجاری خود تاسیس کرد. وی فعالیتهای تجاری  و سفرهای مکرر خود به باکو را تحت پوشش همین انجمن ادامه میدهد.

افشار سلیمانی سفیر سابق ایران در باکو که از طیف عناصر افراطی بود در دولت خاتمی به سفارت در باکو منصوب شد. نامبرده نیز اقداماتی علیه منافع ملی انجام داد . که سرویس دهی به عناصر شناخته شده بیگانه گرا از جمله موارد آشکار میباشد . وی به تحصیل در باکو نیز پرداخت و از باکو دکترا گرفت !! سلیمانی بعد از اتمام ماموریت نیز مدتها در باکو اقامت داشت ! وی دلیل این مساله این مساله را تحصیل فرزندش ذکر میکرد . شایع بود که نامبرده نیز فعالیتهای تجاری دارد. وی بعد از بازگشت به تهران سفرهایی نیز به خارج از کشور از جمله استانبول داشت و خود اظهار میداشت که فعالیت تجاری دارد.

ناصر حمیدی زارع سفیر سابق در باکو نیز که بعد از  سلیمانی به سفارت منصوب شد کارنامه ضعیفی در نخجوان در سمت سرکنسول از خود بر جای گذاشته بود.وی نیز در برخی اقدامات تجاری در نخجوان دست داشت . اما این نکته را باید ذکر کرد که علی رغم ضعف ها وی شخصا در مورد دفاع از هویت ایرانی و واکنش به اقدامات طرف مقابل مواضع شایسته ای داشت . مواضعی که بعد از انتصابش به سفارت در باکو کمرنگ شد. اصولا افرادی چون قضایی و زارع محافظه کارانی هستند که بیشتر تمایل دارند خبرها و گزارشهای صرفا مثبتی از عملکرد طرف مقابل به وزارت خارجه مخابره کنند. سلیمانی فرد تندرویی بود که حتی به تغییر آبدارچی سفارت نیز دست زد  . زیرا وی نیز همنام سفیر بود !

انتظار میرود سفیر جدید جمهوری اسلامی ایران در باکو با نگاهی به کیفیت و نحوه روابط دولت باکو با  ایران . جهت گیریهای ظاهری سیاسی . چگونگی سوگیری رسانه های دولتی و رسانه های وابسته به دولت درباره ایران . بررسی برخی اقدامات ضد ایرانی دولت باکو از جمله برگزاری همایش رسوای " دومین همایش آذریهای جهان ! " در اسفند ۱۳۸۴ در باکو  . انتشار اطلس جعلی . فعالیتهای برخی نمایندگان دست نشانده و ضد شیعی پارلمان باکو . اقدامات مشترک دولت باکو با رژیم صهیونیستی علیه جهان اسلام و ایران و . . .  بتواند خطوط اصلی فعالیت خود را طی مدت ماموریت ترسیم کرده و اهداف مشخصی را تعریف کند که از ان جمله میتوان مسایلی مانند روابط اقتصادی . گفتمان  و فضای حاکم بر روابط سیاسی . مدیریت و ابتکار عمل در روابط فرهنگی . مساله خزر و . . . مسایل ناگفته دیگر را  در کانون توجه قرار داد.

آیا سفیر جدید خواهد توانست انتظارات ملت ایران را در مدت ماموریت خود تامین کند ؟ این سوالی است که به مرور زمان پاسخ ان را خواهیم یافت .

واكنش الهام علي‌اف به تركيه؛

فرافكني مسووليت مناقشة قره‌باغ يا ...؟

• احمد كاظمي

اوباما در اظهاراتي قابل تامل در آنكارا گفت؛ با اينكه معتقد است كشتار هزاران نفر از ارامنه در زمان حكومت عثماني‌ها در تركيه به منزله «نسل‌كشي» است، ولي با اين حال بر ضرورت ادامه گفتگوهاي ميان ارمنستان و تركيه نيز تاكيد دارد و اين گفتگوها مي‌تواند «‌به زودي» نتايج خوبي در پي داشته باشد.

الهام‌علي‌اف رئيس دولت باكو به رغم برنامه‌ريزي قبلي، از شركت در اجلاس بين‌المللي اتحاد تمدنها در استانبول خودداري كرد.

هر چند منابع رسمي باكو درباره دلايل اين تصميم علي‌اف ابراز نظر نكرده‌اند، اما اغلب كارشناسان اين اقدام وي را در اعتراض به اخبار مربوط به گسترش روابط تركها و ارامنه و بازگشايي قريب‌الوقوع مرز تركيه و ارمنستان ارزيابي مي‌كنند.

همزمان با سفر باراك اوباما رئيس جمهوري آمريكا و ادواردنعلبنديان وزير خارجه ارمنستان به تركيه، برخي منابع خبري از بازگشايي قريب‌الوقوع مرز تركيه و ارمنستان خبر دادند، برخي ديگر از منابع خبري نيز از امضاي توافقنامه‌اي ميان مقامات ترك و ارمني در اين باره خبر دادند. بخصوص اينكه خبر مي‌رسد جاده‌هاي مواصلاتي تركيه به مرزهاي ارمنستان اخيراً در حال تعمير و بازسازي است.

طي 17 سال گذشته اين اولين بار است كه دولت باكو واكنشي تند به تركيه نشان مي‌دهد. پيش از اين دو كشور همواره از روابط خود به عنوان «مناسبات راهبردي» نام مي‌بردند.

لغو سفر الهام‌علي‌اف به تركيه نشان مي‌دهد كه اخبار اخير مبني بر هشدار باكو به آنكارا مبني بر تجديد نظر در مناسبات و نيز قطع انتقال نفت و گاز به تركيه واقعيت دارد. به همين دليل مقامات تركيه از جمله گل و اردوغان بازگشايي رسمي مرز با ارمنستان تا قبل از حل مناقشه قره‌باغ را تكذيب كردند، اما لغو سفر الهام علي‌اف به تركيه نشان داد، باكو از تو خالي بودن اين تكذيب‌ها به خوبي آگاه است.

در واقع مقامات آنكارا طي ماه‌هاي گذشته اقدامات بسيار گسترده‌اي براي عادي‌سازي مناسبات با ارمنستان انجام داده‌اند كه از چشم مقامات باكو نيز پنهان نمانده است. بازسازي گمركات و تاسيسات مرزي، گشايش غيررسمي بخشي از مرز و انجام دهها ميليون دلار مبادله تجاري، تسهيل صدور ويزا براي ارامنه، افزايش پرواز خطوط هوايي ايروان ـ‌ استانبول، تاسيس صداي ارمني تركيه، برقراري تماس و مذاكرات در سطح عالي ميان روساي جمهوري و وزيران خارجه دو كشور و برنامه‌ريزي سفر رئيس‌جمهوري ارمنستان به تركيه تنها بخش اندكي از تحولات مربوط به روند عادي‌سازي مناسبات آنكارا ـ‌ ايروان است.

در حال حاضر همچنين تركيه به شدت نگران شناسايي كشتار 1915 ارامنه از سوي كنگره آمريكاست. همزمان با سفر باراك اوباما به تركيه مقامات آنكارا تلاش كردند با دادن تضمين جدي درباره بازگشايي مرز با ارمنستان به اوباما، از پيگيري مسئله كشتار 1915 ارامنه توسط ارمنستان و آمريكا جلوگيري كنند. در اين راستا نيز اوباما در اظهاراتي قابل تامل در آنكارا گفت؛ با اينكه معتقد است كشتار هزاران نفر از ارامنه در زمان حكومت عثماني‌ها در تركيه به منزله «نسل‌كشي» است، ولي با اين حال بر ضرورت ادامه گفتگوهاي ميان ارمنستان و تركيه نيز تاكيد دارد و اين گفتگوها مي‌تواند «‌به زودي» نتايج خوبي در پي داشته باشد.

اين در شرايطي است كه تركيه سالهاست با اين ادعا كه به خاطر مناقشه قره‌باغ مرز خود را با ارمنستان بسته است، امتيازات قابل توجهي از باكو به ويژه درحوزه انرژي گرفته است. از اينرو اين تحركات آنكارا در عادي‌سازي مناسبات با ايروان ضربه‌اي بزرگ به موقعيت باكو است.

همين موضوع باعث شد يك روز پس از نشست پارلمان باكو در مورد عادي‌سازي مناسبات تركيه و ارمنستان و ناباورانه خوانده شدن اين روند، مسئله لغو سفر علي‌اف به تركيه مطرح شود و حتي وعده ديدار علي‌اف با اوباما در تركيه نيز نتوانست علي‌اف را به شركت در اجلاس اتحاد تمدنها در استانبول مجاب نمايد.

·        نگاهي ديگر به موضوع /  رسول اردبیلی

طي روزهاي اخير در مطبوعات باكو اخبار و مطالب زيادي دربارة گسترش روابط ارامنه ـ‌تركها درج شده است. برخي مطبوعات باكو يادآور شده‌اند كه سياستهاي اشتباه دولت باكو از جمله اعتماد به تركيه و دادن امتيازهاي بزرگ اقتصادي در حوزه انرژي، تجارت و ... به دولت آنكارا وضعيت ناهنجاري را پيش آورده است، وضعيتي كه در آن آذريها قرباني روبط دوستي ارامنه و تركها شده‌اند. روابط ارمنستان و تركيه به منزله دو تيغة‌ يك قيچي است كه جمهوري آذربايجان (ايران شمالي) در وسط دو تيغه گير كرده‌ است و هر قدر روابط تركها و ارامنه محكم‌تر شود، آذريها ( مناقشة‌ قره‌باغ) در لاي دو تيغه صدمه مي‌بينند. اين بخشي از نتايج سياست  اشتباه دولت باكو در اعتماد به تركيه است.

برخي ديگر از تحليل‌گران نيز معتقدند كه دولت تركيه در راستاي تأمين منافع ملي خود، روابطش را با ارمنستان گسترش مي‌دهد و هرگز نبايد انتظار داشت كه دولت تركيه منافع ملت و كشورش را در پاي مناقشة قره‌باغ يا منافع دولت باكو قرباني كند. چنانكه باكو تاكنون در موارد متعددي سياستهايي برخلاف منافع دولت تركيه در پيش گرفته است كه از جمله آنها مي‌توان به همكاري گسترده دولت باكو با آمريكا در تهاجم به عراق، روابط تجاري محافل دولتي باكو با گروههاي تجزيه‌طلب كردي مانند پ . ك . ك ، تقويت گروههاي كردي ضد تركيه در شمال عراق از طريق اسراييل با همكاري دولت باكو، گسترش حضور اسراييل ( به عنوان يكي از حاميان اصلي گروههاي تجزيه‌طلب كردي) در ايران شمالي (جمهوري آذربايجان) اشاره كرد.

عاكف حميداف تحليل‌گر سياسي در باكو مي‌گويد: دولت باكو به علت وابستگي به آمريكا، صهيونيسم و  اروپا تاكنون در مناقشه قره‌باغ در نقشي انفعالي بازي كرده و برخلاف شعارهاي بزرگ و دهن‌پركن، نتوانسته مناقشة قره‌باغ را حل كند. يك روز ايران را متهم مي‌كردند كه به ارمنستان كمك مي‌كند و امروز تركيه را متهم مي‌كنند. روابط همسايگي بين تركيه يا ايران با ارمنستان يك اقدام عادي است. اما دولت باكو با اقداماتي از جمله لغو سفر الهام‌علي‌اف به تركيه تلاش مي‌كند فرافكني كرده و در منظر مردم كشور، خود را از مسووليت بري نشان دهد. تركيه نمي‌تواند تا آينده نامعلوم منتظر حل مناقشه قره‌باغ باشد. مردم كشور بايد اين را درك كنند كه دولت باكو و نه هيچ دولت ديگر، در مناقشة‌ قره‌باغ و آزادي بخشهاي اشغالي مسووليت دارد و اين مسووليت را نبايد در پوشش كارها و تبليغات سياسي به ايران و تركيه نسبت دهد.

" گذشت "درباره قره‌باغ به نفع كيست؟

·        احمد كاظمي

مسئله «گذشت درمناقشه قره‌باغ» بار ديگر از سوي نهادهاي اروپايي مورد توجه قرار گرفته است. ( در ادبيات سياسي ايران شمالي « جمهوري آذربايجان» كلمه فارسي «گذشت» با همين تلفظ فارسي به معناي مصطلح در ايران يعني اغماض و بخشش به كار مي‌رود)

ژواوسوارش رئيس مجمع پارلماني سازمان امنيت و همكاري اروپا در گفتگو با خبرگزاري ترند در وين گفت: ما خواهان گذشت روساي جمهوري آذربايجان (ايران شمالي) و ارمنستان درباره قره‌باغ هستيم.

وي همچنين با حمايت از فعاليت گروه مينسك جهت حل مناقشه قره‌باغ افزود: مناقشه قره‌باغ نبايد از طريق جنگ حل شود. تنها راه حل اين مسئله گفتگوهاي سياسي با حضور دولت‌هاي باكو و ايروان مي‌باشد.

پيش از اين نيز به ويژه درجريان مذاكرات سال 2001 پاريس و كي‌وست ميان سران دولتهاي باكو و ايروان مسئله لزوم گذشت در مناقشه قره‌باغ به دشت از سوي گروه مينسك مطرح شد. همان زمان نگراني‌هاي زيادي در ميان جامعه ايران شمالي ايجاد شد.

باكو بارها بر تعلق قره‌باغ به اين كشور و آمادگي خود براي اعطاي خودمختاري شبيه تاتارستان در روسيه به قره‌باغ يا مدلي مشابه اعلام كرده است اما ارمنستان با رد تعلق قره‌باغ به باكو بر استقلال اين منطقه، ارتباط زميني آن با ارمنستان و تامين امنيت ارامنه قره‌باغ تاكيد كرده است. از اين رو اين سئوال مطرح است كه منظور نهادهاي غربي از تاكيد بر گذشت در مناقشه قره‌باغ چيست؟ و تاكيد بر اين موضوع اصولاً به نفع كداميك از طرفين مناقشه محسوب مي‌شود؟

واقعيت اين است كه اظهارات رئيس مجمع پارلماني سازمان امنيت و همكاري اروپا همسو با طرح جديد گروه منيسك مبني بر آزادي پنج شهرستان از هفت شهرستان اشغالي جمهوري آذربايجان (ايران شمالي) در خارج از قره‌باغ و برگزاري همه‌پرسي در قره‌باغ براي تعيين سرنوشت حقوقي آن است. براين اساس دولت باكو بايد درباره كلبجر، لاچين و قره‌باغ گذشت كند.

مشخص است كه در اين طرح، عملاً گذشت يكي از طرفين مناقشه پيش‌بيني شده و با تحقق آن، سه شرط ارمنستان مبني بر استقلال قره‌باغ، ارتباط زميني قره‌باغ و  ارمنستان و امنيت بين‌المللي ارامنه قره‌باغ تامين مي‌شود.

بر اين اساس مي‌توان گفت كه اظهارات رئيس مجمع پارلماني سازمان امنيت و همكاري اروپا با مصوبات اجلاس 1966 ليسبون سازمان امنيت و همكاري اروپا مبني بر حفظ تماميت ارضي ایران شمالی ( جمهوري آذربايجان )، اعطاي خودمختاري به ارامنه و تأمين امنيت آنها مغايرت دارد. در واقع اين موضع‌گيري نشان مي‌دهد ـ چنانچه عملكرد گروه مينسك نيز ثابت كرده است ـ نهادهاي غربي و سازمان امنيت و همكاري اروپا قادر به حل عادلانه مناقشه قره‌باغ نيستند و اساساً به دنبال حل عادلانه آن نيز نمي‌باشند.

بنابر اين انتظارات در ایران شمالی  براي خروج دولت باکو از گروه مينسك و استفاده از پتانسيلهاي منطقه‌اي جهت حل مناقشه قره‌باغ افزايش يافته است، چرا كه روند كنوني تنها به تثبيت شرايط استقلال قره‌باغ كمك مي‌كند.با این حال آنچه طی حدود 15 سال گذشته از سیاست دولت باکو به صراحت درک میشود ، این است که این دولت خارج از خطوط ترسیم شده گروه مینسک و سیاستهای امریکا و اروپا درباره مناقشه قره باغ عمل نکرده است. در سال 2004 مقامات باکو اعلام کردند که سال 2005 سال سرنوشت ساز درباره قره باغ میباشد . در این سال الهام علی اف اعلام کرد که در صورت عدم حل مساله از راه صلح دولت باکو به اقدامات نظامی دست خواهد زد اما با گذشت چهار سال نشان داد که دولت باکو توانایی اقدام نظامی ندارد . در برابر تهدیدهای الهام علی اف مقامات ارمنستان اعلام کردند که اگر باکو باز هم میخواهد بخشهایی دیگر از قلمرو خود را از دست بدهد به اقدام نظامی دست بزند.

از سوی دیگر با گذشت زمان موضع باکو درباره قره باغ ضعیف تر میشود .

 همگرایی استراتژیک ترکیه - ارمنستان

 دولت باکو اعلام میکرد " ترکیه و جمهوری آذربایجان  یک ملت با دو دولت است " اما اندک اندک با گذشت زمان سیاست ترکیه از مقابله با ارمنستان به " همگرایی " تغییر یافت . سفر عبدالله گل در شهریور 1387 با هیاتی 120 نفری به ارمنستان  دولت باکو را در بهت و حیرت فروبرد. این علامتی انکارناپذیر درباره آغاز " همگرایی استراتژیک ترکها و ارامنه " بود .شرکتهای ترک فعالیتهای خود را روزبه روز در ارمنستان و حتی قره باغ گسترش میدهند . و دولت باکو ناچار اعتراضهایی به ترکیه ابراز داشته اما مقامات ترک بی توجه به باکو سیاست همگرایی با ارمنستان را پیش میبرند . اخیرا الهام علی اف در اعتراض به سیاست ترکیه از سفر به ترکیه جهت شرکت در همایش " ائتلاف تمدنها " خودداری کرد.در هر حال باکو که به حمایتهای ترکیه امید بسته بود و امتیازهای فراوان اقتصادی – نظامی و سایسی به ترکها واگذار کرده بود اکنون هیچ اهرم فشاری برای تاثیرگذاری در سیاستهای ترکیه ندارد . اخیرا یکی از تحلیلگران اذری اعلام کرد که : ترکیه از پشت به جمهوری آذربایجان خنجر زده و منافع آن را در پای دوستی با ارمنستان قربانی کرده است .در هر حال دوستی ترکیه – ارمنستان باکو را سخت در موضع انفعال قرار داده است ... با در نظر گرفتن مجموع شرایط دولت باکو نه میتواند از گروه مینسک خارج شود و نه میتواند با فشار بر ارمنستان مناقشه را حل کند . به بیان روشن حل مناقشه قره باغ از عهده باکو و ایروان به تنهایی خارج است . و دولتهایی مانند امریکا ، ترکیه و روسیه نیز خواهان تداوم وضعیت کنونی مناقشه هستند .

تخریب مسجد حضرت محمد (ص) در باکو توسط دولت

تخریب "مسجد حضرت محمد (ص)"  واقع در باکو از سوی شهرداری باکو آغاز شد.

میرواله معصوم اف رئیس جمعیت دینی بخش یاسامال شهر باکو به خبرنگاران گفت: شهرداری بخش یاسامال باکو با ماموران مسلح به مسجد آمده و لوحه و دیوار اطراف مسجد را تخریب کردند.

دادگاه بخش یاسامال شهر باکو در سال گذشته بر اساس در خواست شهرداری این بخش حکم تخریب "مسجد حضرت محمد (ص)" واقع در بخش یاسامال شهر باکو را صادر کرد.

در هنگام صدور حکم دادگاه گفته شده که این مسجد به طور غیر قانونی بنا شده است!

ساکنان محل که این مسجد را بعد از فروپاشی شوروی ساخته‌اند، رأی دادگاه بخش یاسامال شهر باکو را خلاف قانون دانسته و به دادگاه تجدید نظر کشور جهت الغای آن مراجعه نموده اند.

مختار مصطفی اف وکیل جمعیت دینی بخش یاسامال شهر باکو گفت: قبل از صدور حکم از سوی دادگاه تجدید نظر، تخریب مسجد اقدامی غیر قانونی است. مراجعه ما در دادگاه تجدید نظر کشور مورد بررسی قرار خواهد گرفت. ما همچنین از دادگاه تجدید نظر خواستار صدور حکم در باره تایید اجباری لایحه ساخت "مسجد حضرت محمد (ص)" در بخش یاسامال شهر باکو از سوی شهرداری باکو و شهرداری بخش یاسامال شده ایم.

آغاز تخریب مسجد پیش از نهایی شدن حکم دادگاه نیز حاکی از آن است که تصمیماتی از سوی دوایر دولتی برای تخریب مسجد گرفته شده است.

تخریب مسجد درمیان اهالی باعث بروز اعتراض شده واداره مسلمانان قفقاز با تخریب "مسجد حضرت محمد (ص)" واقع در بخش یاسامال باکو مخالفت ضمنی خود را ابراز داشته است.

گفته می‌شود به دنبال بی‌توجهی مقامات باکو به درخواست‌ اهالی مبنی بر جلوگیری از تخریب مسجد، تعدادی از اهالی  جهت جلوگیری  از تخریب مسجد به «تری دویس» دبیر شورای اروپا نیز مراجعه نموده اند.

تری دویس در جواب درخواست آنها گفته است:‌ شورای اروپا جهت حل این مساله صلاحیت ندارد!! (شورای اروپا که دولت باکو عضو آن است از حقوق همجنس‌بازان و تشکلهای سیاسی غربگرا نیر در باکو حمایت می‌کند) شایان ذکر است بعد از روی کار آمدن حیدرعلی‌اف نیز مساجد دیگری از جمله مسجد «کؤهنه گونشلی» واقع در بخش خطایی باکو تخریب گردیده و از فعالیت برخی مساجد دیگر از جمله مسجد جامع شهر باکو جلوگیری شده است. دولت هر از گاه به بهانه‌های مختلف مساجدی را که مردم بیشتری به آنها مراجعه می‌کند، تخریب می‌کند.

تداوم همکاری دولت باکو با دولت‌های اشغالگر

دولت باکو دهها تن ا ز نیروی نظامی ارتش خود را دوباره  به افغانستان اعزام کرد.

واحد مطبوعاتی وزارت دفاع باکو اعلام کرد؛ با این اقدام مجموع نیروی نظامی این کشور در افغانستان تحت فرماندهی ناتو به 95 نفر رسید.
پارلمان باکو در سال گذشته، مصوبه مربوط به افزایش تعداد نظامیان این کشور مستقر در افغانستان را تایید کرد و گروه 45 نفره مزبور طبق این مصوبه به افغانستان اعزام شدند.
استقرار نیروهای نظامی دولت باکو در افغانستان در قالب برنامه همکاری باکو با سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) صورت می گیرد.

شایان ذکر است ، دولت باکو در جریان حمله آمریکا به افغانستان و عراق همکاری همه‌جانبه‌ای با اشغالگران داشته است. و برخی از نیروهای ارتش باکو در عراق کشته شده‌اند.

صدور حکمی از سوی دادگاه حقوق بشر اروپا در مورد دولت باکو

 دادگاه حقوق بشر اروپا، حکم دیگری درخصوص دولت باکو صادر کرد.

این حکم دادگاه بر اساس پرونده خانم ماهره مراداوا یک شهروند ایران شمالی بوده است. که به علت صدمات وارده از شکنجه و رفتارهای غیرانسانی یک چشم خود را از دست داده است. دادگاه حقوق بشر اروپا با صدور حکمی دولت باکو را به مبلغ 25 هزار یورو جریمه نموده است.

شایان ذکر است، عیسی عاشوراف، وکیل ماهره مراداوا گفت: صدمات وارده به خانم مراداوا جبران‌ناپذیر است و جریمه‌ای که دادگاه حقوق بشر درحق دولت باکو صادرکرده، نمی‌تواند مرهمی بر رنجهای شش ساله خانم مراداوا باشد.

شکایتهای دیگری به دادگاه حقوق بشر اروپا از سوی شهروندان باکو نیز ارائه شده که یکی از آنها از سوی فردی بوده که در تظاهرات 16 اکتبر سال 2003 (تظاهرات علیه تداوم حاکمیت خاندان علی‌اف)‌ در باکو مورد ضرب و شتم پلیس قرار گرفته است.

دادگاه اروپا تا به حال 16 حکم مختلف در مورد دولت باکو صادر کرده است.

حمایت آمریکا از دیدارهای سرکیسیان و الهام‌علی‌اف

 و استقلال قره‌باغ

حکومت باراک اوباما برای به ثمر رسیدن فعالیت‌های گروه مینسک سازمان امنیت وهمکاری اروپا برای حل بحران قره باغ متعهد به استفاده از تمام امکانات شده است.

مسدول واحد مطبوعاتی سفارت آمریکا در باکو در گفتگویی اعلام کرد : آمریکا علاقمند به برگزاری دیدار جدید الهام علی اف و سرژ سرکیسیان در آینده نزدیک است و هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا برای دستیابی به پیشرفتی در این زمینه «متیو برایزا» معاون دستیار این وزارت در امور اروپا و آورو اسیا را به منطقه می فرستد.

برایزا در چارچوب  سفر به باکو با مقامات عالی رتبه دولتی دیدار خواهد کرد و در باره تاثیر روند چشم انداز عادی سازی مناسبات ارمنستان و ترکیه به حل بحران قره باغ مذاکراتی انجام خواهد داد. 

مناقشه قره‌باغ در سال 1367 آغاز شده است. طرفها در سال 1373 در باره آتش بس به توافق رسیده اند. از آن زمان به ریاست گروه مینسک سازمان امنیت وهمکاری اروپا از روسیه ، فرانسه و آمریکا مذاکرات صلح جریان دارد و مقامات ارمنی و آذری در سطوح بالا مذاکرات را دنبال می‌کنند. 

اوباما پس از انتخاب شدن به ریاست جمهوری، در پاسخ به نامة‌ تشکلهای ارمنی آمریکا مبنی بر حمایت از استقلال قره‌باغ نوشت که از تصمیم مردم قره‌باغ برای رسیدن به استقلال کامل حمایت می‌کند و دولت باکو باید با توجه به اصل حق تعیین سرنوشت ملل، اقدام مردم قره‌باغ را در کسب استقلال به رسمیت بشناسد.               

یک عنصر فرهنگی ـ‌ اطلاعاتی دولت باکو مدال گرفت!

به گزارش خبرگزاری دولتی آذرتاج باکو ، به دستور الهام علی اف، نظامی خودی اف فرزند مناف به دلیل شرکت فعال در زندگی سیاسی - اجتماعی و فرهنگی این کشور مفتخر به دریافت «نشان شهرت» شده است .

نظامی خودی‌یف از اشخاصی است که از دوره شوروی با دستگاه اطلاعاتی ک . گ . ب روابط نزدیک داشت و پس از فروپاشی شوروی نیز،همکاری اطلاعاتی خود را در مسوولیت‌های مختلف مانند مدیریت رادیو ـ تلویزیون و مناصب دانشگاهی در راستای تحکیم قدرت علی‌اف‌ها ادامه داد. وی همچنین در راستای ترویج اختلافات قومی در آذربایجان ایران از طریق ارتباط با برخی مطبوعات محلی بیگانه‌گرا فعالیت داشته و برخی مقالات وی در یک نشریه بیگانه‌گرا که در ارومیه منتشر می‌شد، به چاپ رسیده است.

سفیر آمریکا امنیت «ایران شمالی» را تضمین می‌کند؟

سفیر آمریکا در باکو گفت: آمریکا تمام اقدامات لازم را برای تامین امنیت جمهوری آذربایجان (ایران شمالی) در عرصه های سیاسی، اقتصادی و دیگر بخش ها انجام می دهد.

" ان درسی" در دیدار با جمعی از نمایندگان مرکز غیردولتی"همگرایی خزر و اروپا" افزود : آمریکا از همگرایی دولت باکو با ساختارهای یورو آتلانتیک حمایت می کند.
وی افزود : ایران شمالی (جمهوری آذربایجان)  تنها به واسطه همگرایی با نهادهای غربی می تواند امنیت لازم را تامین و استقلال خود را حفط کند!
سفیر آمریکا در باکو با تاکید بر این که واشنگتن از سیاست غربگرایی دولت باکو به طور کامل حمایت می کند ، ابراز امیدواری کرد این سیاست همچنان تداوم یابد.
سفیر آمریکا دولت باکو را همکار مورد اعتماد و استراتژیک آمریکا در منطقه خواند و گفت: نقش مهم و محوری دولت باکو برای آمریکا در جریان رویدادهای تابستان گذشته در گرجستان بار دیگر آشکار شد.

گسترش همکاریهای نظامی باکو و آمریکا

دولت باکو و آمریکا همکاری های نظامی دوجانبه خود را گسترش می دهند.

خبرگزاری فرست نیوز از باکو خبر داد:  توافق در این زمینه در نشست کاری مربوط به همکاری نظامی دو جانبه دولت باکو با آمریکا حاصل شده است.
این خبرگزاری بدون اشاره به محل این نشست به نقل ازمرکز فرماندهی نیروی نظامی آمریکا دراروپا ( EUCOM) افزود : در این نشست ، پیش نویس برنامه همکاری نظامی دو کشور طی سالهای 2009 تا 2011 (1388 ـ‌1389) تدوین و در باره مسایل امنیتی حوزه دریای مازندران و همکاری نظامی دولتهای باکو و قزاقستان با هماهنگی آمریکا، بحث و تبادل نظر شد.
این گزارش افزود : در نشست مذکور همچنین فعالیت ها و همکاری های نظامی دولت باکو با آمریکا در دو سال گذشته مورد بررسی قرار گرفت.
این منبع افزود : برنامه همکاری نظامی دو کشور برای دو سال آینده از سوی " صفر ابی اف " وزیر دفاع باکو و " کارتر خم " فرمانده نیروی زمینی آمریکا در اروپا در باکو به امضا رسیده و سپس به تصویب پارلمان های دو کشور خواهد رسید.
هیات نمایندگی سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) نیز که اخیراً به باکو سفر کرده بود، در خصوص همکاری های دو جانبه از جمله آموزش نیروهای نظامی شرکت کننده در طرح صلح این سازمان و بررسی ایجاد مسیر جدید برای انتقال محمولات به نظامیان مستقر در افغانستان با مقامات باکو مذاکره انجام داده است .

جامعه ایران‌شمالی  ازاطلاع سانی صحیح محروم است

رییس اتحادیه ارتباطات اینترنتی ایران شمالی گفت : 99 درصد برنامه های تفریحی شبکه های تلویزیونی این کشور، جایی برای اطلاع رسانی صحیح نگذاشته است.

"عثمان گوندوز در یک گفت وگوی خبری با بیان اینکه جامعه به برنامه های معارف و اطلاع رسانی صحیح از بخش های مختلف این کشور نیاز دارد، افزود: سطح هنری و فرهنگی برنامه های تفریحی پخش شده از شبکه های تلویزیونی باکو نیز بسیار پایین و بی ثمر است.
وی افزود: نتیجه این روند به رویگردانی اغلب مردم ایران شمالی (جمهوری آذربایجان) از تماشای برنامه های این شبکه های تلویزیونی شده و با نصب آنتن های ماهواره ای و کابلی بیشتر برنامه های شبکه های تلویزیونی خارجی را تماشا کنند.
این کارشناس امور اطلاع رسانی با بیان اینکه درزمان حاضر اکثر شهروندان ایران شمالی از طریق گیرنده های ماهواره ای برنامه های شبکه های تلویزیونی خارجی بخصوص روسیه  را تماشا می کنند، این وضعیت را برای جامعه نامطلوب خواند.
گوندوز با اشاره به اینکه شهروندان در اغلب موارد اطلاعات مورد نیاز خود را از منابع خارجی به دست می آورند، افزود: این وضعت نامطلوب در آینده می تواند مشکلاتی را برای نسل جوان این کشور ایجاد کند.
رییس اتحادیه ارتباطات اینترنتی ایران شمالی افزود: تاثیر پذیری نسل آینده از منابع اطلاع رسانی خارجی تهدیدی برای امنیت ملی کشور ایجاد می کند که لازم است مسوولان و تصمیم گیرندگان به این مهم توجه جدی داشته باشند.
وی با تاکید بر اینکه پخش برنامه های معارف و ارایه اطلاعات صحیح از بخش های مختلف این کشور نیاز جدی جامعه ایران شمالی است،افزود: متاسفانه به دست آوردن این اطلاعات از منابع اطلاع رسانی محلی بسیار سخت و دشوار است.
در ایران شمالی یک شبکه تلویزیونی دولتی و شش شبکه تلویزیونی نیمه دولتی فعالیت دارند.

تأثیر منفی روابط ترکیه ـ ارمنستان بر حل عادلانه مناقشة قره‌باغ

روشنفکران ایران شمالی معتقد هستند که بازگشایی مرز ترکیه با ارمنستان تاثیر مثبتی بر حل مناقشه قره باغ کوهستانی نخواهد گذاشت.

ائلدنیز قلی اف رئیس اتحادیه روشنفکران در باکو به خبرگزاری "ترند نیوز" گفت: بهبودی روابط ترکیه با ارمنستان تاثیر بدی بر حل مناقشه قره باغ کوهستانی خواهد گذاشت. بازگشایی مرز ترکیه با ارمنستان میتواند موجب تقویت ارمنستان و کاهش اهمیت حل مناقشه قره باغ کوهستانی در سطح بین المللی شود.

به گزارش روزنامه "صباح" ترکیه، یک مقام بلند پایه اتحادیه اروپا که نخواسته است نامش فاش شود، اظهار امیدواری کرده است که پس از سفر باراک اوباما رئیس جمهوری آمریکا به ترکیه، مرز این کشور با ارمنستان به صورت رسمی باز خواهد شد.

مناقشه قره‌باغ از سال 1367 آغاز شد. در سال 1373 بین دولتهای ایروان و باکو توافق آتش بس حاصل گردیده و همچنان مذاکرات صلح بین طرفین ادامه دارد.  

گروه مینسک سازمان امنیت و همکاری اروپا عبارت از سه کشور- ایالات متحده آمریکا، فرانسه و روسیه در مسئله حل صلح آمیز مناقشه قره باغ کوهستانی میانجیگری می کنند که، فعالیتهای آنها تا به حال هیچ نتیجه ای نداشته است.

ائلدنیز قلی اف افزود: اقدامات اخیر ترکیه در گسترش روابط با ارمنستان اقدامی علیه منافع و تمامیت ارضی جمهوری آذربایجان (ایران شمالی) است. بازگشایی مرز ترکیه با ارمنستان موجب تضعیف روابط آنکارا و باکو خواهد شد. ما از این عکس العمل ترکیه خیلی متاسفیم. یکی از اسباب بوجود آمدن مناقشه قره باغ کوهستانی خود ترکیه بوده است. ارامنه پس از آنکه از بدست آوردن اراضی مورد ادعای خود از ترکیه مایوس گشتند، مناقشة قره‌باغ به وجود آمد و در حقیقت مناقشة قره‌باغ نتیجة درگیریها و مناقشات ترکیه با ارامنه است. ترکیه باید این را در نظر داشته باشد.

وزیر خارجه باکو: باید روابط آذری‌ها و ارامنه دوستانه باشد

ائلمار محمدیاراف وزیر خارجه دولت باکو طی یک نشست مطبوعاتی در تفلیس با توضیح دربارة سؤالی در مورد چشم اندازهای حل مناقشه قره باغ کوهستانی گفت: در منطقه قفقاز جنوبی سه دولت وجود دارد و نباید به ایجاد کشورهای جدید ( دولت قره‌باغ) اجازه داد.

وی گفت: "ما باید به ارمنستان و ارامنة گرجستان توضیح دهیم که حل مسالمت آمیز بهترین راه خروج از بحران است. این امر بمعنی برقراری ارتباطات حمل و نقلی، بازگشت آوارگان، توسعه تأسیسات زیربنایی و غیره خواهد بود".

وزیر خارجه یادآور شد که "آذربایجانی ها و ارامنه بایستی به عادی سازی روابط مبادرت ورزند که موجبات آغازدوستی و گفتگو توسط آنها را فراهم خواهد ساخت".

محمدیاراف با اشاره به بیانات برنار فاسیه رئیس فرانسوی گروه مینسک در خصوص ضرورت اجرای بدون شرط سند مادرید اظهار داشت که ابتدا میبایستی "فضا و بستری مناسب برای گفتگوی موفق فراهم آورد".

وزیر امور خارجه باکو افزود، باید به ارامنه اطمینان داد که همزیستی مسالمت‌آمیز امکان پذیر است.

رونمایی از کتاب ترجمه رباعیات حکیم عمر خیام در باکو

طی مراسمی در باکو از کتاب ترجمه رباعیات حکیم عمر خیام رونمایی شد.

در این مراسم که با حضور جمعی از اساتید، دانشمندان و هنرمندان ایرانی و باکویی، در فلارمونی شهر باکو برگزار شد، از ترجمه آذربایجانی کتاب رباعیات حکیم عمر خیام رونمایی شد.

در این مراسم پروفسور رافائل حسین اف ضمن بحث از شخصیت والای علمی، معنوی و عرفانی حکیم عمر خیام از جایگاه جهانی رباعیات وی در جهان سخن گفت و از خدمات علی پولاد وهابزاده گردآورنده آن  که با کوشش و زحمت چهارساله ایشان این کتاب نفیس به زیور طبع آراسته شده تقدیر کرد.

در این مراسم قطعاتی از موسیقی اصیل ایرانی با شعرهایی از حکیم عمر خیام اجراشد.

در این کتاب نفیس که مزین به مینیاتورهای زیباست، رباعیات حکیم عمر خیام با ترجمه میکاییل مشفق، حسین جاوید، دکتر یوسف معماری و برخی دیگر از شعرای معاصر به زبان آذربایجانی تقدیم علاقمندان گردیده است.

حکیم غیاث الدین ابوالفتح عمر بن ابراهیم خیام نیشابوری از علما و عرفای قرن پنجم و ششم هجری شمسی است. وی در سال 439 قمری در شهر نیشابور ، به دنیا آمد. وی در زادگاه خویش به آموختن علم پرداخت و نزد عالمان و استادان برجسته آن شهر از جمله امام موفق نیشابوری علوم زمانه خویش را فراگرفت و چنانکه گفته اند بسیار جوان بود که در فلسفه و ریاضیات تبحر یافت. او از ریاضی‌دانان، ستاره‌شناسان و شُعرای بنام ایران در دوره سلجوقی است. آوازه رباعیات عمر خیام شهرت جهانی یافته و به اغلب زبانهای زنده دنیا ترجمه شده است.

از آثار وی می توان به : رساله ای در جبر و مقابله، رساله ای در شرح اصول اقلیدس، زیج ملکشاهی یا زیج جلالی، رساله ای در طبیعیات، رساله در وجود، رساله فلسفی که در آن از حکمت الهی در آفرینش عالم و تکالیف مردم و عبادات بحث می کند، رساله ای در اختلاف فصول و اقالیم، نوروز نامه که درباره رسوم و اعیاد ایرانیان به ویژه تاریخ و آداب ایرانیان در روز عید نوروز است، دیوان رباعیات و از ایشان  همچنین بیش از ۱۰۰ رباعی برجای مانده‌است.

تبریک امنیتی الهام‌علی‌اف و باز هم تحریف واقعیات!

به گزارش خبرگزاری دولتی "آذرتاج"، الهام علی اف رئیس دولت باکو بمناسبت نودمین سالگرد روز تاسیس نهادهای امنیت ملی را به تمامی کارمندان امنیتی کشور را تبریک گفت.

الهام علی اف افزود: وزارت امنیت کشور در طول این 90 سال بطور شایسته در مسیر توسعه و ترقی فعالیت خود را انجام داده است. حیدر علی اف در طول سالهایی که بر نهادهای امنیتی کشور رهبری مینمود، اقدامات خویش را بر اساس آرمانهای ملی برای آینده کشور، برای حفظ منافع مردم و جهت تقویت کشور انجام میداد.

الهام علی اف همچنین گفت: جهت اجرای اقدامات سریع و تامین احتیاجات مادی و فنی نهادهای امنیتی، تامین مالی کارمندان امنیتی و تقویت کار آنها دولت تا به حال اقدامات زیادی را انجام داده و از این پس نیز خواهد داد.

در حالی که از پیدایش عمر دولت باکو 17 سال می‌گذرد، معلوم نیست الهام‌علی‌اف چگونه از 90 سالگی دستگاه امنیتی باکو سخن می‌گوید؟ دردوره شوروی، حیدرعلی‌اف مدتها ریاست شعبة ک . گ .ب (سازمان جاسوسی شوروی) در باکو را برعهده داشته است، احتمال می‌رود مقامات باکو با جعل تاریخ برای دستگاه اطلاعاتی روسها در دوره شوروی، قصد دارند، فعالیت‌های حیدرعلی‌اف در ک . گ .ب و خدمات وی به روسها را به عنوان خدمت به «خلق آذربایجان!» قلمداد نمایند.